Nhà kính sấy nông sản là nhà khung nhẹ lợp tấm trong suốt, giữ nhiệt mặt trời bên trong để sấy hạt nhanh hơn phơi sân và không lo mưa. Các nghiên cứu cho thấy bên trong thường đạt khoảng 40 – 55 °C; cà phê không nên sấy quá khoảng 55 °C. Trong nhà sấy luôn nóng và ẩm, nên khung, xà gồ composite không rỉ hợp hơn khung thép.
Nhà kính sấy năng lượng mặt trời hoạt động thế nào?
Nắng xuyên qua mái và vách trong suốt, làm nóng không khí và lớp hạt bên trong. Hơi nước bốc ra từ hạt được đẩy ra ngoài qua cửa gió hoặc quạt hút, nhiều nhà dùng quạt chạy bằng tấm pin mặt trời. Hạt trải trên giàn hoặc sàn lưới thành lớp mỏng, đảo vài lần mỗi ngày. Trời mưa thì chỉ cần đóng cửa gió, không phải cào hạt chạy mưa như phơi sân.
Nhà sấy hay làm dạng mái vòm hoặc mái hai dốc, lợp tấm polycarbonate hoặc màng nhựa chống tia UV. Dạng mái vòm có ở bài xà gồ mái vòm; nhà màng khung composite có ở bài xà gồ nhà màng, nhà kính.
Bên trong nhà kính sấy nóng bao nhiêu độ?
Nhiệt độ phụ thuộc nắng và cách mở cửa gió. Số liệu từ các nghiên cứu về sấy cà phê bằng nhà kính:
| Điều kiện | Nhiệt độ bên trong | Nguồn |
|---|---|---|
| Mô phỏng nhà sấy, cửa gió 0,05 m² | 38,7 – 41,0 °C | KMUTT (Thái Lan) |
| Cùng nhà sấy, cửa gió thu nhỏ 0,01 m² | 42,4 – 45,3 °C | KMUTT (Thái Lan) |
| Nhà kính mái vòm, ban ngày | 40 – 56 °C | nghiên cứu ở Indonesia |
| Ngưỡng nên giữ khi sấy cà phê | không quá khoảng 55 °C | các nghiên cứu thiết bị sấy cà phê |
Cửa gió càng nhỏ thì càng nóng nhưng ẩm thoát chậm hơn; mở quá to thì nhiệt thấp. Nắng gắt buổi trưa nhà sấy có thể vượt 55 °C, nên phải mở thêm cửa gió hoặc bật quạt để hạt cà phê không bị hỏng mặt.
Sấy cà phê bằng nhà kính mất bao lâu?
Phơi sân truyền thống có thể mất 2 – 3 tuần mới đưa hạt về độ ẩm bảo quản khoảng 11 – 13%. Nhà kính rút ngắn đáng kể:
- Một hệ thống nhà kính có quạt chạy năng lượng mặt trời đưa hạt từ khoảng 50% xuống gần 10% độ ẩm trong khoảng 4 ngày.
- Một nghiên cứu máy sấy mái vòm ghi nhận tiết kiệm khoảng 42% thời gian so với phơi truyền thống.
- Ở Brazil, độ ẩm không khí trong nhà kính sấy cà phê khoảng 60%, thấp hơn ngoài trời khoảng 65%, và thời gian sấy về độ ẩm bảo quản ngắn hơn.
Thời gian thực tế còn tùy độ dày lớp hạt, cà phê sơ chế ướt hay khô, và số ngày nắng. Hồ tiêu, ca cao, thảo dược cũng sấy được trong nhà kính, mỗi loại có ngưỡng nhiệt riêng.
Vì sao khung nhà sấy nên dùng composite?
Bên trong nhà sấy ban ngày nóng 40 – 55 °C, hơi nước từ hạt bốc lên liên tục, đêm xuống nguội đi và hơi nước đọng lại trên khung. Khung thép ở đó ướt rồi khô mỗi ngày, rỉ ở mối hàn và chỗ bắt vít, vảy rỉ rơi xuống lớp hạt. Với nông sản xuất khẩu, vảy rỉ lẫn vào hạt là điều người mua không chấp nhận.
Xà gồ và khung composite không rỉ, không cần sơn, không có vảy rỉ rơi xuống. Thanh nhẹ nên dựng nhà sấy trên sân sẵn có được, dời đi được khi cần. Composite cũng không dẫn điện, an toàn hơn khi kéo dây cho quạt và đèn trong môi trường ẩm. Nhiệt độ 40 – 55 °C trong nhà sấy vẫn nằm trong khoảng làm việc thông thường của thanh composite kéo đùn; không đặt thanh sát lò đốt hay ống khói nếu nhà sấy có thêm lò phụ.
Mái nhà sấy dùng xà gồ composite cỡ nào?
Mái nhà sấy lợp polycarbonate thì xà gồ đặt dày hơn mái tôn, khoảng 600 – 700 mm tùy độ dày tấm. Lấy hàng xà gồ cách 660 mm, cây nhỏ nhất theo bước kèo và vùng gió:
| Bước kèo | Vùng I | Vùng II | Vùng III | Vùng IV | Vùng V |
|---|---|---|---|---|---|
| 2 m | SF-80 | SF-80 | SF-80 | SF-100 | SF-100 |
| 3 m | SF-100 | SF-100 | SF-120 | SF-120 | SF-120 |
| 4 m | SF-120 | SF-160 | SF-160 | SF-160 | SF-200 |
Các phường, xã trồng cà phê ở cao nguyên như Buôn Ma Thuột, Buôn Hồ, Bảo Lộc, Kon Tum thuộc vùng gió I; phần đất cũ ven biển của các tỉnh mới sáp nhập (như Phú Yên cũ, Bình Định cũ) lại là vùng III. Nhà sấy đặt trên đồi trống thì nên lên một cỡ ở hàng mép mái. Khoảng cách xà gồ cho từng độ dày tấm có ở bài khoảng cách xà gồ lợp tấm polycarbonate; vùng gió của xã tra ở bài vùng gió 34 tỉnh, thành.
Làm nhà sấy cần lưu ý gì?
Nhà sấy chạy tốt hay không phụ thuộc nhiều vào hướng đặt, đường gió và cách giữ nhiệt. Mấy điểm nên làm ngay từ đầu:
- Đặt nhà sấy theo hướng đông – tây để mái nhận nắng cả ngày.
- Có cửa gió thấp ở một đầu và cửa thoát hoặc quạt hút ở đầu kia, cao hơn, để khí ẩm đi ra.
- Giàn để hạt cách nền một khoảng để gió lùa dưới lớp hạt; giàn và sàn lưới làm bằng composite hoặc grating FRP để không rỉ.
- Có nhiệt kế, ẩm kế trong nhà; trưa nắng vượt khoảng 55 °C thì mở thêm cửa gió.
- Tấm lợp chọn loại có lớp chống tia UV, mặt UV hướng ra ngoài.
Sàn lưới, giàn để hạt bằng FRP xem bài sàn grating FRP là gì.
Tính khung composite cho nhà sấy của anh chị
Anh chị gửi kích thước nhà sấy định làm, dạng mái vòm hay hai dốc, loại tấm lợp và tên xã cho Santiago FRP qua Zalo: miền Nam 0932 411 006, miền Trung 0931 128 428, miền Bắc 0901 128 278. Bên em chọn cỡ xà gồ theo gió nơi đó, cắt sẵn thanh, gửi kèm bát và bu lông inox.
Nguồn tham khảo
- KMUTT (Đại học Công nghệ King Mongkut Thonburi, Thái Lan): Design and simulation of the coffee drying unit using solar thermal energy and ambient air circulation (nhiệt độ theo diện tích cửa gió).
- Các nghiên cứu sấy cà phê bằng nhà kính, mái vòm năng lượng mặt trời ở Indonesia, Ethiopia, Brazil (nhiệt độ 40 – 56 °C, tiết kiệm khoảng 42% thời gian, độ ẩm trong nhà khoảng 60%).
- Tạp chí Khoa học và Công nghệ (vjs.ac.vn): Chế tạo và ứng dụng hệ thống thiết bị sấy cà phê kết hợp năng lượng mặt trời và sinh khối.
- Santiago FRP: bảng bước kèo tối đa xà gồ composite SF theo vùng gió, cách 660 mm.
Câu hỏi thường gặp
Nhà kính sấy nông sản nóng bao nhiêu độ?
Thường khoảng 40 – 55 °C vào ban ngày, tùy nắng và cửa gió. Trưa nắng gắt có thể vượt 55 °C, cần mở thêm cửa gió hoặc bật quạt.
Sấy cà phê bằng nhà kính mất bao lâu?
Một hệ thống nhà kính có quạt năng lượng mặt trời đưa hạt từ khoảng 50% xuống gần 10% độ ẩm trong khoảng 4 ngày, trong khi phơi sân có thể mất 2 – 3 tuần.
Sấy cà phê ở nhiệt độ bao nhiêu là vừa?
Các nghiên cứu khuyên không quá khoảng 55 °C; quá mức đó mặt hạt dễ bị hỏng và mất hương.
Khung nhà kính sấy dùng composite được không?
Được. Trong nhà sấy nóng ẩm, khung thép dễ rỉ và rơi vảy rỉ vào hạt; khung, xà gồ composite không rỉ, nhẹ và không dẫn điện. Không đặt thanh sát lò đốt hay ống khói.
Mái nhà sấy lợp polycarbonate dùng xà gồ composite cỡ nào?
Xà gồ cách 660 mm, bước kèo 3 m: vùng I và II dùng SF-100, vùng III, IV, V dùng SF-120. Bước kèo 2 m thì SF-80 dùng được từ vùng I đến III.
Nhà kính sấy 6 × 12 m tốn bao nhiêu xà gồ composite?
Mái khoảng 72 m² cần khoảng 110 m xà gồ; kèo 3 m ở vùng gió II dùng SF-100: khoảng 25.740.000 đ.
Sản phẩm phù hợp với bài này
SF-100100 × 50 × 5234.000 đ/m · 1.404.000 đ/cây 6 m
SF-120120 × 60 × 5289.000 đ/m · 1.734.000 đ/cây 6 m
SF-8080 × 40 × 3104.000 đ/m · 624.000 đ/cây 6 mGiá niêm yết đã gồm VAT, chưa gồm vận chuyển. Bán theo cây 6 m, nhận cắt theo bước kèo khi đặt trước.
