Thanh composite có cháy. Thanh FRP gồm sợi thủy tinh không cháy và nhựa polyester cháy được; gặp lửa nhỏ như bật lửa thì thường chỉ sém đen mặt, nhưng nằm trong đám cháy lớn thì nhựa cháy, tỏa khói đen và thanh mất sức chịu. Công trình phải thẩm duyệt phòng cháy cần hỏi kết quả thử nghiệm trước khi dùng.
Thanh composite cháy như thế nào?
Thanh composite kéo đùn có khoảng một nửa đến hai phần ba khối lượng là sợi thủy tinh, phần còn lại là nhựa polyester và chất độn. Sợi thủy tinh không cháy. Nhựa polyester là chất hữu cơ nên cháy được: khi bị nung, mặt thanh sém đen, nhựa bốc khói rồi bắt lửa nếu đủ nóng và đủ lâu. Cháy hết nhựa, phần còn lại là lớp sợi thủy tinh trắng, rời, không còn chịu lực. Thành phần thanh có ở bài thành phần vật liệu composite.

Đốt thử thanh composite bằng bật lửa nói lên điều gì?
Hơ bật lửa vài giây vào thanh composite, mặt thanh thường sém đen mà không bén lửa như que gỗ cùng cỡ, vì sợi thủy tinh hút bớt nhiệt và nhựa trong thanh ít. Phép thử này cho thấy thanh khó bắt lửa từ một tàn lửa nhỏ. Nó không cho thấy thanh chịu được cháy nhà: đám cháy thật nóng hàng trăm độ, kéo dài nhiều phút, đủ để nhựa trong thanh cháy. Vì vậy đừng dựa vào video đốt thử để coi composite là vật liệu chống cháy.
Phép thử trong phòng thí nghiệm cho kết quả rõ hơn bật lửa: tại Quatest 3, mẫu xà gồ composite 40×80 của Santiago bị đốt mặt 30 giây theo ISO 11925-2 không bắt lửa và lửa không lan. Đây là phép thử bắt lửa, không phải xếp hạng chống cháy. Xem bài kết quả thử nghiệm xà gồ composite tại Quatest 3.
So với thép và gỗ khi có cháy thì sao?
Thép không cháy nhưng mềm và võng khi nóng, gỗ cháy lan, composite có nhựa cháy được còn sợi thì không. Trong đám cháy lớn, cả ba đều mất sức chịu:

| Vật liệu | Có cháy không | Khi đám cháy lớn |
|---|---|---|
| Thép | Không cháy | Mềm dần, ở khoảng 600 °C chỉ còn khoảng một nửa sức chịu, kết cấu võng sập |
| Gỗ | Cháy | Cháy lan, than hóa dần từ ngoài vào |
| Composite FRP | Nhựa cháy, sợi không cháy | Mềm và mất sức chịu khi nóng, nhựa cháy ra khói đen |
Không vật liệu nào trong ba loại giữ nguyên sức chịu trong đám cháy lớn nếu không được bọc bảo vệ. Khác biệt của composite là khói: nhựa cháy tạo khói đen dày như mọi loại nhựa, cần tránh hít, xem bài nhựa composite có độc hại không.
Chỗ nào trong trại, ao, nhà xưởng nên để thanh tránh xa lửa?
Thanh composite không nên đặt sát nguồn nhiệt thường xuyên hay tia lửa:

- Bếp than, bếp củi nấu cám, lò sưởi trong chuồng: để thanh cách xa, chắn tấm tôn hay tấm xi măng giữa bếp và khung.
- Bóng đèn úm hồng ngoại cho heo con, gà con: treo bằng xích hay dây thép, bóng không chạm và không nằm sát dưới thanh.
- Ống khói, ống xả máy phát điện, máy nổ chạy quạt ao tôm: không cho ống tì hay chạy sát thanh.
- Hàn cắt sắt gần khung composite: che thanh bằng tấm chống cháy, tia lửa hàn rơi lên làm sém mặt thanh.
- Đốt rơm rạ, đốt rác cạnh nhà màng, chuồng trại: lửa lớn và gió có thể làm cháy cả lưới, màng lẫn khung.
Mái tôn trên xà gồ composite có thể hàn sửa máng xối, chân tôn ở chỗ khác, miễn là che chắn để tia lửa không rơi trúng thanh. Sau khi thanh bị sém nhẹ, mặt đen mà không nứt, không lộ sợi trắng thì vẫn dùng được; thanh đã cháy lộ sợi, nứt, mềm thì thay.
Công trình cần hồ sơ phòng cháy thì dùng composite được không?
Công trình phải thẩm duyệt phòng cháy chữa cháy, như nhà xưởng lớn, kho hàng, chỗ đông người, phải chọn vật liệu theo nhóm cháy trong QCVN 06:2022/BXD, và vật liệu phải có kết quả thử nghiệm. Nhựa thanh Santiago FRP có phụ gia chống cháy lan, nhưng không phải chống cháy tuyệt đối, và thanh chưa có giấy xếp nhóm cháy. Trước khi dùng xà gồ composite cho công trình loại này, hãy hỏi đơn vị tư vấn phòng cháy và gọi Santiago để biết có hồ sơ phù hợp hay không. Trại chăn nuôi, ao tôm, mái hiên, nhà kho nhỏ của hộ gia đình thường không thuộc diện này.

Chỗ có nhiệt định dùng composite thì hỏi Santiago thế nào?
Gửi ảnh chỗ định lắp và nguồn nhiệt gần đó (bếp, đèn úm, lò, ống xả) cho Santiago FRP qua Zalo: Nam 0932 411 006, Trung 0931 128 428, Bắc 0911 174 028. Santiago tư vấn khoảng cách đặt thanh, cách che chắn, hoặc nói thẳng chỗ nào nên dùng thép. Các nhược điểm khác của composite có ở bài nhược điểm xà gồ composite.

Nguồn tham khảo
- QCVN 06:2022/BXD, Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn cháy cho nhà và công trình (Bộ Xây dựng).
- Eurocode 3, EN 1993-1-2: hệ số giảm cường độ thép theo nhiệt độ (0,47 ở 600 °C).
- Thành phần thanh kéo đùn FRP theo thông số của Santiago FRP.
Câu hỏi thường gặp
Xà gồ composite có cháy không?
Có. Nhựa polyester trong thanh cháy được; sợi thủy tinh thì không. Lửa nhỏ thường chỉ làm sém mặt, nhưng trong đám cháy lớn thanh cháy và mất sức chịu.
Composite có tự tắt khi bỏ lửa ra không?
Với lửa nhỏ như bật lửa, thanh thường chỉ sém và không cháy tiếp. Điều đó không có nghĩa là thanh chống cháy; trong đám cháy lớn thanh vẫn cháy.
Đèn úm treo gần xà gồ composite có sao không?
Bóng úm hồng ngoại tỏa nhiệt mạnh. Treo bóng bằng xích, không để bóng chạm hay nằm sát dưới thanh composite.
Composite có chống cháy hơn thép không?
Không. Thép không cháy; composite có nhựa nên cháy được. Cả hai đều mất sức chịu trong đám cháy lớn nếu không được bọc bảo vệ.
Hàn sắt gần khung composite được không?
Được, nếu che thanh bằng tấm chống cháy để tia lửa hàn không rơi trúng. Tia lửa hàn làm sém và có thể làm cháy mặt thanh.
Sản phẩm phù hợp với bài này
SF-100100 × 50 × 5219.000 đ/m · 1.314.000 đ/cây 6 m
SF-120120 × 60 × 5289.000 đ/m · 1.734.000 đ/cây 6 m
SF-160160 × 60 × 5341.000 đ/m · 2.046.000 đ/cây 6 mGiá niêm yết đã gồm VAT, chưa gồm vận chuyển. Bán theo cây 6 m, nhận cắt theo bước kèo khi đặt trước. Bảng giá đủ các cỡ, giá cây 6 m và tiền xà gồ cho mỗi m² mái: giá xà gồ composite.





