Sợi thủy tinh không phải amiăng. Amiăng là khoáng vật tự nhiên dạng sợi, được Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) xếp nhóm 1, chắc chắn gây ung thư cho người. Sợi thủy tinh là thủy tinh nhân tạo kéo thành sợi; loại sợi liên tục dùng trong composite và bông thủy tinh cách nhiệt được xếp nhóm 3, chưa đủ bằng chứng gây ung thư.
Sợi thủy tinh và amiăng khác nhau thế nào?
Sợi thủy tinh và amiăng khác nhau ở nguồn gốc, cách sợi gãy và thời gian tồn tại trong phổi:
| Tiêu chí | Amiăng | Sợi thủy tinh liên tục |
|---|---|---|
| Nguồn gốc | Khoáng vật tự nhiên khai thác từ mỏ | Thủy tinh nhân tạo nấu chảy rồi kéo sợi |
| Cách sợi gãy | Tách dọc thành sợi con ngày càng mảnh | Gãy ngang thành đoạn ngắn hơn, đường kính giữ nguyên |
| Trong phổi | Tồn tại rất lâu | Hòa tan và bị đào thải nhanh hơn nhiều |
| Xếp nhóm IARC | Nhóm 1, gây ung thư | Nhóm 3, chưa đủ bằng chứng |
| Hay gặp ở | Tấm lợp fibrô xi măng cũ, vật liệu cách nhiệt cũ | Composite FRP, bông thủy tinh cách nhiệt |
Vì sao amiăng nguy hiểm hơn sợi thủy tinh?
Amiăng nguy hiểm hơn vì sợi amiăng tách dọc thành các sợi con cực mảnh, đi sâu vào phổi và nằm ở đó hàng chục năm, gây xơ hóa và ung thư. Sợi thủy tinh gãy ngang thành đoạn ngắn có đường kính không đổi, khó đi sâu hơn, và tan dần trong dịch phổi nên bị đào thải.
[ẢNH – thêm sau: hình phóng to so sánh sợi amiăng tách dọc và sợi thủy tinh gãy ngang]
Mọi loại sợi thủy tinh đều nhóm 3 phải không?
Không. Theo IARC (2002), sợi thủy tinh liên tục và bông thủy tinh cách nhiệt thuộc nhóm 3, nhưng một số sợi thủy tinh siêu mảnh dùng cho mục đích đặc biệt được xếp nhóm 2B (có thể gây ung thư). Sợi trong xà gồ composite là sợi liên tục loại E-glass dạng roving và mat, không phải loại siêu mảnh.
Xà gồ composite có chứa amiăng không?
Xà gồ composite không chứa amiăng; thành phần là sợi thủy tinh và nhựa polyester hoặc vinyl ester. Amiăng trắng (chrysotile) vẫn có trong một số tấm lợp fibrô xi măng; khi tháo dỡ mái fibrô xi măng cũ nên làm ẩm tấm, không bẻ, không cưa và đeo khẩu trang lọc bụi. Bụi sợi thủy tinh khi cắt composite vẫn gây ngứa, xem sợi thủy tinh dính vào da.
Nguồn tham khảo
- IARC Monographs on the Evaluation of Carcinogenic Risks to Humans, Volume 81: Man-made Vitreous Fibres (2002).
- IARC Monographs Volume 100C: Arsenic, Metals, Fibres, and Dusts (2012), phần amiăng.
Câu hỏi thường gặp
Sợi thủy tinh có phải amiăng không?
Không. Amiăng là khoáng vật tự nhiên dạng sợi; sợi thủy tinh là thủy tinh nhân tạo kéo thành sợi. Hai loại khác nhau về nguồn gốc, cách sợi gãy và mức nguy hại.
Sợi thủy tinh có gây ung thư không?
IARC xếp sợi thủy tinh liên tục dùng trong composite và bông thủy tinh cách nhiệt vào nhóm 3, chưa đủ bằng chứng gây ung thư cho người. Amiăng thuộc nhóm 1.
Xà gồ composite có amiăng không?
Không. Xà gồ composite làm từ sợi thủy tinh và nhựa polyester hoặc vinyl ester, không có amiăng.