Mái nhà xưởng có hơi hóa chất nên dùng xà gồ composite, với loại nhựa chọn theo hóa chất: polyester cho môi trường ẩm, axit loãng; vinyl ester cho hóa chất mạnh hơn. Xà gồ thép ở những xưởng này rỉ nhanh hơn hẳn mái nhà thường.
Ở xưởng xi mạ, xưởng phân bón, trạm xử lý nước thải, hơi hóa chất bốc lên, gặp hơi ẩm và đọng lại dưới mái thành một lớp dung dịch ăn mòn. Xà gồ thép ở đó rỉ nhanh hơn hẳn mái nhà thường, và sơn chống rỉ cũng bong sau vài năm.
[ẢNH – thêm sau: mái nhà xưởng xi mạ có xà gồ thép rỉ và sơn bong tróc]
Mỗi loại xưởng có gì trong không khí?
Mỗi loại xưởng có loại hơi làm thép rỉ riêng: hơi axit ở xưởng xi mạ, amoniac ở kho phân, khí H2S ở trạm xử lý nước thải, hơi clo ở hồ bơi trong nhà.
| Loại xưởng | Hơi, khí thường gặp | Ảnh hưởng tới thép |
|---|---|---|
| Xi mạ, tẩy rỉ kim loại | Hơi axit sunfuric, axit clohydric, hơi crom | Rỉ rất nhanh, sơn bong |
| Phân bón, kho phân | Amoniac, bụi phân hút ẩm | Bụi bám xà gồ, hút ẩm và ăn mòn liên tục |
| Xử lý nước thải | H2S, hơi ẩm | H2S tạo axit trên bề mặt ẩm, ăn mòn thép và bê tông |
| Hồ bơi trong nhà | Hơi clo, ẩm cao | Ăn mòn thép và cả bu lông inox loại thường |
| Chế biến thủy sản | Hơi muối, nước đá, hóa chất tẩy rửa | Rỉ nhanh như ven biển |
Theo ISO 9223, xưởng hóa chất và hồ bơi trong nhà thường được xếp ở mức ăn mòn C4, chỗ ẩm và đậm hóa chất có thể nặng hơn.
Polyester hay vinyl ester?
Xà gồ composite có thể làm bằng nhiều loại nhựa nền. Hai loại hay dùng:
| Loại nhựa | Hợp với | Ghi chú |
|---|---|---|
| Polyester | Hơi ẩm, amoniac, nước mặn, axit loãng, chất tẩy rửa thông thường | Loại tiêu chuẩn, giá thấp hơn |
| Vinyl ester | Axit và kiềm mạnh hơn, hơi clo, nhiệt độ cao hơn | Dùng cho xi mạ, xử lý nước thải, hóa chất đậm |
Một số hóa chất cần hỏi riêng dù dùng vinyl ester: axit flohydric (ăn mòn cả sợi thủy tinh), kiềm đặc ở nhiệt độ cao, dung môi hữu cơ mạnh. Những chỗ này cần thêm lớp chắn bề mặt bằng vải sợi tổng hợp.
[ẢNH – thêm sau: hai thanh composite nhựa polyester và vinyl ester có tem phân biệt]
Cần cho Santiago biết những gì?
Để chọn đúng loại nhựa và cỡ xà gồ cho xưởng hóa chất, Santiago cần biết hóa chất, nhiệt độ, mức thông gió, kích thước mái và yêu cầu phòng cháy.
- Tên các hóa chất có trong xưởng và nồng độ, nếu biết.
- Hóa chất ở dạng hơi bay lên mái hay có bắn, nhỏ giọt trực tiếp lên xà gồ.
- Nhiệt độ dưới mái, nhất là gần bể gia nhiệt, lò sấy.
- Xưởng có thông gió tốt hay kín.
- Bước kèo, vùng gió, chiều dài xưởng, tấm lợp định dùng.
- Xưởng có phải thẩm duyệt phòng cháy chữa cháy không.
Bu lông và tấm lợp
Bu lông inox 304 dùng tốt dưới mái xưởng thông thường. Nơi có hơi clo hoặc axit đậm, inox 304 cũng có thể bị ăn mòn rỗ, nên phải hỏi loại bu lông phù hợp trước khi đặt hàng.
Tôn kẽm, tôn lạnh dưới hơi hóa chất cũng rỉ nhanh như xà gồ thép. Nên dùng tôn nhựa hoặc tấm lợp FRP để cả mái cùng chịu được hóa chất.
Cỡ xà gồ cho nhà xưởng
Nhà xưởng thường đặt vì kèo cách nhau 5 – 6 m. Ở vùng gió I, kèo 5 m dùng SF-160 (tối đa 5,2 m). Vùng II đến IV, kèo 5 m cần SF-220. Kèo 6 m ở vùng I, II dùng SF-220; vùng III trở lên phải thêm kèo phụ. Thêm kèo phụ để bước kèo còn 2,5 – 3 m thường rẻ hơn dùng cỡ lớn, xem bài cách chọn cỡ xà gồ.
Sàn, cầu thang, lối đi trong xưởng
Sàn thao tác trên bể, nắp mương, cầu thang lên bể trong xưởng hóa chất cũng rỉ nhanh nếu làm bằng thép. Sàn grating và cầu thang composite không rỉ, không dẫn điện. Đọc thêm bài sàn grating FRP.
[ẢNH – thêm sau: sàn grating FRP và cầu thang FRP trên bể xử lý nước thải]
Nguồn tham khảo
- ISO 9223:2012, Corrosion of metals and alloys, Corrosivity of atmospheres, Classification, determination and estimation.
Câu hỏi thường gặp
Mái xưởng xi mạ nên dùng xà gồ gì?
Nên dùng xà gồ composite nhựa vinyl ester, vì hơi axit trong xưởng xi mạ làm xà gồ thép rỉ rất nhanh và sơn chống rỉ bong sau vài năm.
Xà gồ composite polyester và vinyl ester khác nhau thế nào?
Polyester hợp với môi trường ẩm, amoniac, nước mặn, axit loãng. Vinyl ester chịu axit, kiềm mạnh hơn, hơi clo và nhiệt độ cao hơn, dùng cho xưởng hóa chất, xi mạ, xử lý nước thải.
Hóa chất nào composite không chịu được?
Axit flohydric ăn mòn cả sợi thủy tinh. Kiềm đặc ở nhiệt độ cao và dung môi hữu cơ mạnh cũng cần hỏi riêng và cần lớp chắn bề mặt đặc biệt.
Báo giá xà gồ cho xưởng hóa chất cần thông tin gì?
Cần tên hóa chất và nồng độ, hóa chất ở dạng hơi hay bắn trực tiếp, nhiệt độ dưới mái, mức thông gió, bước kèo, vùng gió, chiều dài xưởng và yêu cầu phòng cháy.