Ống composite là ống làm từ nhựa gia cường sợi thủy tinh, còn gọi là ống FRP hoặc GRP: sợi thủy tinh chịu lực, nhựa polyester hoặc vinyl ester bọc ngoài. Ống composite không rỉ, nhẹ và không dẫn điện. Trên thị trường, tên “ống composite” còn bị dùng cho ống dẫn nước cỡ lớn và ống nhựa lõi thép, là những loại khác hẳn.
[ẢNH – thêm sau: ba loại ống đặt cạnh nhau: ống FRP Ø34, đoạn ống GRP dẫn nước, ống nhựa lõi thép]
Ống composite làm từ gì?
Ống composite FRP làm từ hai phần: sợi thủy tinh (cốt) và nhựa nền polyester hoặc vinyl ester, thêm phụ gia chống tia cực tím hay chống cháy khi cần. Sợi quyết định độ cứng, nhựa giữ sợi đúng chỗ và chống ăn mòn. Thành phần từng phần có ở bài thành phần vật liệu composite; các tên gọi composite, FRP, GRP giải thích ở bài composite, FRP, GRP khác nhau thế nào.
Có mấy loại ống composite?
Ba loại ống hay được gọi là ống composite khác nhau ở vật liệu, cách làm và công dụng:
| Loại | Vật liệu | Cách làm | Cỡ thường gặp | Dùng để |
|---|---|---|---|---|
| Ống FRP kéo đùn | Sợi thủy tinh chạy dọc + nhựa | Kéo đùn qua khuôn, làm thẳng | Nhỏ, như Ø34 | Thanh, cột, khung, giàn leo, lan can nhẹ |
| Ống GRP dẫn nước, hóa chất | Sợi thủy tinh quấn + nhựa, có lớp lót chống thấm | Quấn sợi hoặc quay ly tâm | Lớn, ống dẫn | Cấp thoát nước, nước thải, hóa chất |
| Ống nhựa lõi thép (thép nhựa, PSP) | Nhựa PE bọc lưới hoặc lõi thép | Ép đùn nhựa quanh lõi thép | Ống dẫn | Dẫn nước, khí; không phải FRP |
Ống nhựa lõi thép có chữ “composite” vì ghép hai vật liệu, nhưng không chứa sợi thủy tinh nên không có tính chất của FRP. Khi mua, hỏi rõ vật liệu là FRP sợi thủy tinh hay nhựa PE lõi thép.
Ống composite phi 34 (Ø34) là gì?
Ống composite Ø34 là ống tròn rỗng bằng FRP, đường kính ngoài 34 mm, làm bằng phương pháp kéo đùn như xà gồ composite. Santiago cung cấp ống Ø34 để làm giàn leo chanh dây, bầu bí, dưa leo, cọc cắm và khung nhà lưới, nhà màng nhỏ. Độ dày vách quyết định độ cứng của ống, nên khi so ống Ø34 giữa các nơi bán phải hỏi độ dày và trọng lượng mỗi mét. Thông tin đặt hàng ở trang ống tròn FRP Ø34; các kiểu giàn ở bài làm giàn leo bằng ống composite.
[ẢNH – thêm sau: giàn leo dựng bằng ống composite Ø34]
Ống composite khác ống thép và ống PVC thế nào?
Ống composite FRP khác ống thép ở chỗ không rỉ và không dẫn điện, khác ống PVC ở chỗ cứng hơn nhiều và chịu nắng lâu hơn khi có phụ gia chống tia cực tím. So sánh nhanh:
| Tiêu chí | Ống thép | Ống PVC | Ống composite FRP |
|---|---|---|---|
| Rỉ sét | Rỉ ở nơi ẩm, có phân bón, muối | Không rỉ | Không rỉ |
| Dẫn điện | Có | Không | Không |
| Độ cứng khi làm khung | Cứng | Mềm, võng khi chịu tải lâu | Cứng hơn PVC nhiều, mềm hơn thép |
| Trọng lượng | Nặng | Nhẹ | Nhẹ, khoảng một phần tư thép cùng thể tích |
| Uốn nóng | Không | Uốn nóng được | Không, nhựa đã đóng rắn |
Vì sao thanh nhựa PVC không nên làm khung chịu lực có ở bài xà gồ nhựa uPVC và composite.
Ống composite có uốn cong được không?
Ống composite FRP kéo đùn không uốn nóng được như ống PVC, vì nhựa trong ống đã đóng rắn. Ống dài và mảnh chỉ cong nhẹ theo độ đàn hồi khi buộc vào khung; muốn làm vòm lớn thì ghép nhiều đoạn thẳng bằng khớp nối. Bẻ quá mức thì sợi gãy và ống nứt dọc. Mái vòm vẫn dùng được xà gồ composite thẳng, xem bài mái vòm dùng xà gồ gì.
Cắt, khoan ống composite thế nào?
Ống composite cắt bằng cưa sắt, máy cắt lưỡi kim cương hoặc lưỡi hợp kim, khoan bằng mũi khoan thường. Bụi sợi thủy tinh khi cắt gây ngứa, nên đeo khẩu trang, găng tay, kính và quét bụi bằng máy hút. Xử lý khi sợi dính da ở bài sợi thủy tinh dính vào da; cách cắt, khoan, cất giữ thanh composite ở bài cắt, khoan, vận chuyển xà gồ composite.
Câu hỏi thường gặp
Ống composite là gì?
Ống composite là ống làm từ nhựa gia cường sợi thủy tinh (FRP, GRP). Ống không rỉ, nhẹ, không dẫn điện; loại nhỏ kéo đùn dùng làm khung, giàn, loại lớn quấn sợi dùng dẫn nước, hóa chất.
Ống composite phi 34 dùng làm gì?
Ống composite Ø34 là ống FRP rỗng đường kính ngoài 34 mm, dùng làm thanh ngang, cột phụ, cọc cắm cho giàn chanh dây, bầu bí, dưa leo và khung nhà lưới, nhà màng nhỏ.
Ống nhựa lõi thép có phải ống composite FRP không?
Không. Ống nhựa lõi thép là nhựa PE bọc lưới hoặc lõi thép, dùng dẫn nước, khí; không chứa sợi thủy tinh nên không phải FRP.
Ống composite có dẫn điện không?
Ống composite FRP khô không dẫn điện, vì sợi thủy tinh và nhựa đều cách điện. Bề mặt bẩn, ướt có thể để dòng điện rò, nên gần đường dây điện vẫn phải giữ khoảng cách an toàn.