Đòn tay composite gác lên tường phải nằm trên giằng hoặc gối bê tông, gác sâu ít nhất 100 mm, neo bằng bát chữ L inox 304 với bu lông nở M10 hoặc bu lông hóa chất; không chôn đầu cây vào vữa. Khoảng cách hai tường là bước kèo để chọn cỡ: 3 m dùng SF-100, 3,6 m dùng SF-120 ở xã vùng gió II.
1. Nhà không có vì kèo thì đòn tay gác lên đâu?
Nhà cấp 4, nhà kho nhỏ, chuồng trại xây gạch thường không có vì kèo; đòn tay gác thẳng lên ba chỗ: tường thu hồi (tường xây nhọn đầu theo hình mái), đà bê tông chạy dọc đỉnh tường, hoặc trụ gạch có gối bê tông. Khoảng cách giữa hai điểm gác liền nhau chính là bước kèo dùng để chọn cỡ đòn tay, đo từ tâm tường này sang tâm tường kia.
Đòn tay composite nhẹ, cây SF-100 dài 6 m nặng 15,6 kg, nên tường không phải chịu thêm nhiều tải so với đòn tay gỗ. Nhưng composite là vật liệu mềm theo phương ngang, đầu cây cần được giữ đúng cách để cây không xoay, không trượt theo dốc mái.

2. Đầu đòn tay gác sâu bao nhiêu, kê bằng gì?
Đầu đòn tay composite gác sâu vào mặt tường ít nhất 100 mm với cỡ SF-60 đến SF-100, ít nhất 120 mm với SF-120 trở lên. Mặt gác phải là bê tông: giằng tường đổ liền trên đỉnh tường thu hồi, hoặc gối bê tông đúc sẵn 200 × 200 × 100 mm đặt vào vị trí gác khi xây. Gạch chịu lực cục bộ kém, gác thẳng lên gạch thì viên gạch dưới đầu cây dễ nứt sau vài mùa.
Giữa đầu cây và bê tông không cần tấm đệm cao su, vì composite không rỉ khi tiếp xúc bê tông ẩm như thép. Mặt gác phải phẳng, đầu cây tựa đủ cả bề rộng, không kê bằng mảnh gạch hay nêm gỗ.
Không chôn đầu cây vào tường rồi trát vữa kín. Đầu chôn kín không kiểm tra được, nước đọng trong hộp không thoát, và khi thay tấm lợp hay thay cây thì phải đục tường. Đầu cây hở, có nắp bịt nhựa, là cách Santiago hướng dẫn.

3. Neo đòn tay vào tường bằng gì?
Mỗi đầu đòn tay neo bằng một bát chữ L inox 304 dày 3 mm: cạnh đứng bắt vào thân cây bằng bu lông inox M10 xuyên qua hộp, có ống lót chống bẹp bên trong; cạnh nằm bắt xuống bê tông bằng bu lông nở inox M10 hoặc M12, sâu ít nhất 60 mm vào bê tông. Với gạch ống, gạch lỗ, bu lông nở không bám, phải dùng bu lông hóa chất (keo cấy thép) hoặc đổ gối bê tông trước.
Ở dải 1,5 m dọc mép mái và đầu hồi, gió hút mạnh gấp đôi giữa mái, nên mỗi đầu cây dùng hai bát hoặc một bát và một dây giằng xuống giằng tường. Bộ liên kết Santiago gồm bát, bu lông, ống lót, long đền, nắp bịt, đủ cho một điểm gác; chi tiết ở bài phụ kiện xà gồ composite và vì sao phải inox 304 ở bài bu lông inox 304.

4. Tường thu hồi cách nhau bao nhiêu thì dùng cỡ nào?
Chọn cỡ theo khoảng cách giữa hai tường, tức bước kèo, với đòn tay đặt cách nhau 660 mm, mái tôn nhựa hoặc ngói nhựa, xã vùng gió II:
| Khoảng cách hai tường | Mã dùng | Bước kèo tối đa của mã | Nặng mỗi mét |
|---|---|---|---|
| đến 1,6 m | SF-60 | 1,6 m | 0,92 kg |
| đến 2,2 m | SF-80 | 2,2 m | 1,32 kg |
| đến 3,2 m | SF-100 | 3,2 m | 2,6 kg |
| đến 3,9 m | SF-120 | 3,9 m | 3,32 kg |
| đến 5,0 m | SF-160 | 5,0 m | 4,10 kg |
| đến 6,1 m | SF-200 | 6,1 m | 4,88 kg |
Xã vùng gió III, IV (ven biển) phải tra lại cột tương ứng ở bảng tra; ví dụ gian 3,6 m ở vùng IV phải lên SF-160. Nhà cấp 4 có ví dụ tính vật tư đầy đủ ở bài xà gồ mái tôn nhà cấp 4. Mái ngói đất nung, ngói xi măng không dùng bảng này, xem bài đòn tay composite cho mái ngói đất nung.
5. Nối đòn tay trên tường và cho đầu cây vươn ra làm mái hiên thế nào?
Nhà dài hơn 6 m phải nối đòn tay. Mối nối đặt ngay trên tường, không đặt giữa gian. Hai đầu cây tựa lên cùng một gối, mỗi đầu gác sâu ít nhất 100 mm, mỗi đầu có bát riêng; hai cây so le mối nối giữa các hàng để không có hàng nào yếu cùng một chỗ. Cách nối dài, nối góc bằng bu lông có ở bài cách nối hộp composite.
Muốn đầu đòn tay vươn ra khỏi tường làm mái hiên, phần vươn không quá một phần tư khoảng cách gian kề bên và không quá 1 m với SF-100 trở lên; SF-60, SF-80 không nên vươn quá 0,6 m. Vươn xa hơn thì làm cột hoặc gửi bản vẽ để Santiago tính. Mái hiên rộng có cách làm riêng ở bài làm mái hiên, mái che sân.

6. Tường cũ, tường gạch ống cần kiểm tra gì trước khi gác?
Nhà cũ thay đòn tay gỗ mục bằng composite phải xem lại chỗ gác. Kiểm tra bốn việc: đỉnh tường có giằng bê tông hay chỉ xây gạch; gạch chỗ gác có nứt, mủn, ẩm mốc không; tường có nghiêng, có vết nứt chéo không; và chiều cao hai đầu gác có bằng nhau để mái không vặn. Tường chỉ xây gạch ống thì đục bỏ hai hàng gạch trên cùng, đổ giằng bê tông 100 – 150 mm rồi mới gác.
Đòn tay cũ bằng gỗ thường cách nhau 1 – 1,2 m vì có cầu phong, li tô. Đổi sang composite lợp tôn thì phải chia lại khoảng cách 660 mm, nên vị trí gối gác cũng thay đổi; đánh dấu lại trước khi đổ gối. Việc khảo sát nhà cũ có ở bài đòn tay gỗ bị mối mục.

7. Sáu lỗi hay gặp khi gác đòn tay composite lên tường
Sáu lỗi dưới đều gặp ở những mái gác thẳng lên tường do thợ quen làm với gỗ; lỗi nào cũng sửa được trước khi lợp, sửa sau khi lợp thì phải dỡ tấm.
- Gác thẳng lên gạch không có giằng, không có gối bê tông: gạch nứt dưới đầu cây.
- Chôn đầu cây vào tường, trát vữa kín: không kiểm tra được, khó thay.
- Dùng bu lông nở trên gạch ống: bu lông không bám, đầu cây lỏng khi có gió.
- Đặt cây nằm (cạnh cao nằm ngang) cho dễ bắt tấm lợp: cây võng gấp nhiều lần.
- Mối nối đặt giữa gian: hàng đòn tay yếu đúng chỗ chịu lực lớn nhất.
- Dùng bát, bu lông thép mạ kẽm cho rẻ: vài năm sau bát rỉ trong khi cây composite còn nguyên.
Công việc lắp từng bước trên vì kèo thép, lực siết bu lông và lỗi khi lắp có ở bài thi công xà gồ composite; trọn mái từ đo đến nghiệm thu ở bài thi công xà gồ composite trọn mái.
Đòn tay cắt sẵn đúng chiều dài gian nhà để gác lên tường ra sao?
Video quay trong kho Santiago: nhân viên Santiago giới thiệu đòn tay composite được cắt theo chiều dài khách đặt. Khung hình có bó thanh hộp composite màu xám, vài đoạn đã cắt ngắn và đầu thanh có dán nhãn. Gửi khoảng cách tường và phần gác mỗi đầu thì cây được cắt sẵn, lên tường là gác.
Xà gồ cắt theo chiều dài yêu cầu chỉ có ở xà gồ (đòn tay) composite frp (video Santiago FRP trên YouTube). Xem thêm video Xà gồ composite @santiagofrp với thép hộp chịu tải trọng như thế nào ?.
Thép hộp và đòn tay composite thử tại kho khác nhau thế nào?
Nhân viên Santiago cầm một đoạn thép hộp và một đoạn đòn tay composite màu xanh có nhãn Santiago, thử trực tiếp tại kho để so xem loại nào giữ được hình dạng. Chọn cỡ cho gian nhà vẫn theo bảng tra bước kèo.
Xà gồ nhựa composite frp so với thép hộp, loại nào bền hơn ? (video Santiago FRP trên YouTube).
Đòn tay composite gác tường bị xe cán, bị đè có bẹp không? Xem video thử
Xe tải cán bánh qua một đoạn thép hộp mạ kẽm và một đoạn đòn tay composite màu xanh đặt trên nền. Thép hộp bị bẹp, đòn tay composite trở lại nguyên hình. Video gốc, không chỉnh sửa; đầu cây gác tường vẫn phải kê gối bê tông và neo bát như hướng dẫn trong bài.
Xà gồ composite @santiagofrp với thép hộp chịu tải trọng như thế nào ? (video Santiago FRP trên YouTube).
Nguồn tham khảo
- Hướng dẫn lắp đặt xà gồ composite Santiago FRP: bát chữ L inox 304, bu lông M10 có ống lót, đầu cây hở có nắp bịt.
- TCVN 5573:2011, Kết cấu gạch đá và gạch đá cốt thép – Tiêu chuẩn thiết kế (yêu cầu về gối đỡ, chịu lực cục bộ của khối xây).
- Bảng bước kèo xà gồ composite Santiago FRP, vùng gió II, xà gồ cách 660 mm.
Câu hỏi thường gặp
Đòn tay composite gác lên tường gạch được không?
Được, với điều kiện đầu cây tựa lên giằng hoặc gối bê tông, gác sâu ít nhất 100 mm và neo bằng bát chữ L inox 304 với bu lông nở hoặc bu lông hóa chất.
Có được chôn đầu đòn tay composite vào tường rồi trát vữa không?
Không nên. Đầu chôn kín không kiểm tra được, nước trong hộp không thoát và khi thay tấm lợp phải đục tường. Để đầu hở, có nắp bịt, neo bằng bát.
Tường thu hồi cách 3,6 m dùng đòn tay composite cỡ nào?
Ở xã vùng gió II dùng SF-120 (bắc tối đa 3,9 m), đòn tay cách 660 mm; ở xã vùng gió IV phải lên SF-160.
Nối đòn tay composite ở đâu?
Ngay trên tường hoặc trên gối, hai đầu cây tựa cùng một gối, mỗi đầu gác sâu ít nhất 100 mm và có bát riêng; không nối giữa gian.
Đầu đòn tay composite vươn ra làm mái hiên được bao xa?
Không quá một phần tư gian kề bên và không quá 1 m với SF-100 trở lên; SF-60, SF-80 không quá 0,6 m. Xa hơn thì làm cột hoặc gửi bản vẽ để tính.
Gác đòn tay composite lên tường gạch ống cũ thì làm sao?
Đục bỏ hai hàng gạch trên cùng, đổ giằng bê tông 100 – 150 mm rồi gác; hoặc dùng bu lông hóa chất cấy vào phần tường đặc. Bu lông nở không bám gạch ống.
Gác đòn tay lên tường có tốn tiền hơn làm vì kèo không?
Với nhà hẹp 4 – 6 m, tường thu hồi rẻ hơn vì kèo thép. Giá cây SF-100 1.314.000 đ, SF-120 1.734.000 đ; bảng giá đủ các cỡ ở trang giá xà gồ composite.
Sản phẩm phù hợp với bài này
SF-100100 × 50 × 5219.000 đ/m · 1.314.000 đ/cây 6 m
SF-120120 × 60 × 5289.000 đ/m · 1.734.000 đ/cây 6 m
SF-6060 × 30 × 373.000 đ/m · 438.000 đ/cây 6 mGiá niêm yết đã gồm VAT, chưa gồm vận chuyển. Bán theo cây 6 m, nhận cắt theo bước kèo khi đặt trước. Bảng giá đủ các cỡ, giá cây 6 m và tiền xà gồ cho mỗi m² mái: giá xà gồ composite.





