Lắp xà gồ composite không khó hơn lắp xà gồ thép, nhưng có vài chỗ khác. Thợ quen làm thép hay siết quá tay, cắt xong không bịt đầu, đặt hộp nằm dẹt, hoặc dùng vít thép thường. Các bước dưới đây đi theo đúng thứ tự làm trên công trình.
[ẢNH – thêm sau: toàn cảnh mái đang lắp xà gồ composite lên vì kèo thép]
Chuẩn bị những gì?
Lắp xà gồ composite cần xà gồ đã cắt, khoan sẵn, bộ liên kết inox 304 đúng cỡ, dụng cụ cầm tay và đồ bảo hộ.
- Xà gồ đã cắt đúng chiều dài và khoan lỗ ở vị trí kèo. Santiago cắt, khoan sẵn trước khi giao.
- Bộ liên kết inox 304 đúng cỡ xà gồ: bát chữ L, bu lông, đai ốc, long đền, ống lót, vít tự khoan, nắp bịt đầu.
- Máy bắn vít, cờ lê, thước dây, dây căng, bút đánh dấu.
- Dây an toàn, giày đế mềm chống trượt; găng tay, khẩu trang, kính nếu phải cắt hoặc khoan thêm.
Kiểm tra vì kèo trước khi lắp
Xà gồ chỉ thẳng khi vì kèo thẳng. Căng dây dọc theo đỉnh các vì kèo để xem chúng có cùng cao độ không, đo lại bước kèo ở vài chỗ. Kèo thép cũ còn giữ lại thì cạo rỉ, sơn lại chỗ đặt bát, và kiểm tra mối hàn, bu lông chân kèo.
Bước 1: bắt bát chữ L lên vì kèo
Đánh dấu vị trí từng hàng xà gồ trên vì kèo theo khoảng cách thiết kế, ví dụ 660 mm theo chiều dốc. Căng dây để các bát trên cùng một hàng thẳng nhau. Bắt bát vào kèo thép bằng vít tự khoan inox. Kèo bê tông hoặc tường gạch thì dùng bu lông nở inox hoặc bu lông hóa chất.
[ẢNH – thêm sau: bát chữ L inox bắt vào vì kèo thép bằng vít tự khoan]
Bước 2: đặt xà gồ và luồn bu lông
Đặt xà gồ đứng, cạnh dài theo phương thẳng đứng, áp sát vào bát. Luồn ống lót vào trong hộp đúng chỗ lỗ, rồi xỏ bu lông qua bát, qua vách hộp, qua ống lót và qua vách bên kia.
Ống lót là chi tiết hay bị bỏ quên. Không có ống lót, siết bu lông sẽ ép hai vách hộp vào nhau, làm bẹp hoặc nứt hộp, vì composite theo chiều ngang yếu hơn nhiều so với chiều dọc.
[ẢNH – thêm sau: mặt cắt chỗ liên kết: bát chữ L, vách hộp, ống lót, bu lông, long đền]
Bước 3: siết bao nhiêu là vừa?
Siết đến khi xà gồ hết xê dịch và long đền áp sát mặt hộp là đủ. Không nối tuýp dài để siết thêm, không dùng súng bắn bu lông ở chế độ mạnh nhất. Long đền to giúp lực ép trải rộng ra trên mặt hộp.
Bước 4: nối xà gồ ở đâu?
Chỗ nối hai cây xà gồ luôn nằm trên vì kèo, không nối giữa nhịp. Mỗi đầu cây có bát và bu lông riêng, hai đầu cách nhau một khe nhỏ chứ không ép chặt vào nhau. Nối so le giữa các hàng, tránh để tất cả chỗ nối nằm trên cùng một vì kèo.
Bước 5: bịt đầu và kiểm tra
Đậy nắp bịt vào hai đầu cây để chim, chuột, côn trùng không chui vào hộp và nước không đọng bên trong. Phải cắt thêm tại công trình thì quét một lớp nhựa hoặc sơn lên mặt cắt để che sợi thủy tinh lộ ra.
Trước khi lợp, nhìn dọc từng hàng xà gồ xem có thẳng không, mặt trên các cây có cùng cao độ không. Cây nào lệch thì chỉnh lại bát.
Bước 6: lợp mái
Bắn tôn bằng vít inox có long đền cao su. Vít thép mạ thường sẽ rỉ trước và để lại vệt rỉ trên tôn, mất cái lợi của xà gồ không rỉ. Bắn vừa chặt, đừng để long đền cao su bị ép lún hết. Ở dải mép mái, góc mái, bắn vít dày hơn phần giữa.
[ẢNH – thêm sau: vít inox long đền cao su bắn tôn nhựa vào xà gồ composite]
An toàn khi làm trên mái
Làm mái xà gồ composite an toàn khi luôn đeo dây an toàn, chỉ bước lên xà gồ hoặc vì kèo, và không làm khi mưa gió.
- Luôn đeo dây an toàn móc vào chỗ chắc.
- Chỉ bước lên chỗ có xà gồ hoặc vì kèo, không đứng giữa nhịp tấm lợp nhựa.
- Không làm trên mái khi mưa, gió lớn hoặc mái còn ướt.
- Chuyển xà gồ lên mái bằng dây kéo, không quăng.
Lỗi hay gặp
Sáu lỗi hay gặp khi lắp xà gồ composite đều đến từ thói quen làm thép: bỏ ống lót, dùng bu lông thường, đặt hộp nằm, nối giữa nhịp, bớt liên kết ở mép mái và cắt không bảo hộ.
- Bỏ ống lót, siết bẹp hộp.
- Dùng bu lông, vít thép thường, vài năm sau chỗ liên kết rỉ.
- Đặt xà gồ nằm dẹt thay vì đứng, cây võng nhiều.
- Nối xà gồ giữa nhịp, không nằm trên vì kèo.
- Bớt bát, bớt bu lông ở hàng mép mái, nơi gió hút mạnh nhất.
- Cắt không đeo khẩu trang, găng tay, bụi sợi thủy tinh làm ngứa da.
Santiago gửi hướng dẫn lắp kèm mỗi đơn hàng. Cắt, khoan thêm tại công trình thì đọc bài cắt, khoan, vận chuyển xà gồ composite. Thợ cần hỏi thêm thì gọi số của khu vực ở cuối trang.
Câu hỏi thường gặp
Lắp xà gồ composite có cần thợ chuyên không?
Không cần. Thợ làm mái thép làm được, chỉ cần nhớ vài điểm khác: đặt hộp đứng, luôn có ống lót, siết vừa đủ, dùng bu lông và vít inox, bịt đầu cây.
Ống lót trong xà gồ composite để làm gì?
Ống lót nằm trong hộp, ngay chỗ bu lông xuyên qua. Nó đỡ hai vách hộp để khi siết bu lông hộp không bị ép bẹp hoặc nứt.
Có hàn xà gồ composite được không?
Không. Composite là nhựa nên không hàn được. Xà gồ composite được liên kết bằng bát và bu lông inox.
Bắn tôn lên xà gồ composite dùng vít gì?
Dùng vít inox có long đền cao su. Vít thép mạ thường sẽ rỉ trước và để lại vệt rỉ trên tôn.