Giằng xà gồ (ty giằng) là thanh hoặc ty ren nối các hàng xà gồ với nhau theo chiều dốc mái, thường đặt ở giữa hoặc một phần ba nhịp. Giằng giữ xà gồ không bị kéo lệch theo chiều dốc và không bị xoắn. Xà gồ chữ C, Z hở rất cần giằng; xà gồ hộp composite ít cần hơn, trừ SF-60 trên mái dốc hơn 25°.
Vì sao xà gồ cần giằng?
Xà gồ cần giằng vì trên mái dốc, trọng lượng tấm lợp và tải sửa mái tách thành hai phần: phần vuông góc với mặt mái làm xà gồ võng xuống, phần song song mặt mái kéo xà gồ trượt theo chiều dốc. Phần song song bằng tải nhân sin của góc dốc. Mái dốc 30% (khoảng 16,7°) có sin khoảng 0,29, tức gần 29% tải đè lên mái kéo xà gồ về phía mép.
[ẢNH – thêm sau: sơ đồ tách tải trên mái dốc thành phần vuông góc và phần song song mặt mái]
Xà gồ chữ C, chữ Z và xà gồ hộp cần giằng khác nhau thế nào?
Xà gồ chữ C và chữ Z là tiết diện hở, chịu xoắn kém, nên mái dốc gần như luôn cần giằng. Xà gồ hộp kín chịu xoắn tốt hơn nhiều, nên ít cần giằng hơn. Cạnh hẹp của hộp vẫn là phương yếu, nên hộp quá hẹp trên mái dốc vẫn cần giằng.
| Loại xà gồ | Chịu xoắn | Cần giằng khi |
|---|---|---|
| Chữ C | Kém, dễ xoắn khi tải đặt trên cánh | Hầu hết mái dốc, nhịp dài |
| Chữ Z | Kém | Hầu hết mái dốc, nhịp dài |
| Hộp composite SF-80 trở lên | Tốt | Thường không cần với mái nhẹ và bước kèo theo bảng tra |
| Hộp composite SF-60 | Tốt nhưng hộp hẹp 30 mm | Mái dốc hơn 25° và bước kèo trên 1,2 m |
Giằng xà gồ composite làm bằng gì?
Giằng xà gồ composite làm bằng ty ren inox xuyên qua vách hộp, có ống lót và long đền ở chỗ xuyên để hộp không bị bẹp. Không dùng ty thép thường vì sẽ rỉ trước. Đầu trên của dãy giằng thường neo vào hàng xà gồ sát đỉnh hoặc nối sang mặt mái bên kia.
Khi nào nên đổi cỡ thay vì thêm giằng?
Khi mái dốc dùng SF-60 với bước kèo trên 1,2 m, chuyển sang SF-80 thường đơn giản hơn thêm giằng, vì SF-80 rộng 40 mm và bắc được 2,2 m ở vùng gió II. Bảng các cỡ ở bài kích thước xà gồ composite. Mái ngói dốc xem thêm xà gồ cho mái ngói nhựa.
Câu hỏi thường gặp
Giằng xà gồ là gì?
Giằng xà gồ (ty giằng) là thanh hoặc ty ren nối các hàng xà gồ theo chiều dốc mái, giữ xà gồ không bị kéo lệch theo dốc và không bị xoắn.
Xà gồ composite có cần giằng không?
Xà gồ hộp composite chịu xoắn tốt nên thường không cần giằng với mái nhẹ. Riêng SF-60 trên mái dốc hơn 25° mà bước kèo trên 1,2 m thì nên thêm giằng hoặc chuyển sang SF-80.
Giằng xà gồ đặt ở đâu?
Thường đặt ở giữa nhịp hoặc ở một phần ba nhịp xà gồ, nối các hàng theo chiều dốc và neo vào hàng sát đỉnh.