Đòn tay composite dùng được cho mái ngói đất nung, ngói xi măng nhưng phải tính riêng, vì mái ngói nặng 45 – 50 kg/m², gấp 8 – 10 lần mái tôn nhựa mà bảng tra Santiago dùng; ước tính bước kèo chỉ còn 70 – 75%, SF-120 từ 3,9 m còn khoảng 2,8 m. Li tô dùng hộp 30 × 30 giá 50.400 đ/m, cầu phong dùng SF-60, SF-80.
1. Mái ngói đất nung nặng bao nhiêu so với mái tôn?
Tấm lợp quyết định phần lớn tải đứng lên đòn tay. Số cân cho mỗi m² mái của các loại tấm lợp thông dụng:
| Loại mái | Số viên hoặc tấm mỗi m² | Nặng mỗi m² (riêng tấm lợp) | So với tôn nhựa |
|---|---|---|---|
| Tôn nhựa PVC/ASA | 1 tấm | 5 – 6 kg | 1 lần |
| Ngói nhựa Santiago | 1 tấm | 5,2 – 6,2 kg | 1 lần |
| Tôn kẽm 0,45 mm | 1 tấm | 4 – 5 kg | 1 lần |
| Ngói xi măng màu (sóng lớn) | 10 viên | 42 – 48 kg | 8 lần |
| Ngói đất nung 22 viên/m² | 22 viên | 45 – 50 kg | 9 lần |
| Ngói đất nung mũi hài, ngói vảy cá | 60 – 75 viên | 55 – 65 kg | 11 lần |
Cộng thêm li tô, cầu phong, hoạt tải sửa chữa 30 daN/m² thì tổng tải mái ngói đất nung vào khoảng 90 – 100 daN/m², còn mái tôn nhựa khoảng 40 – 45 daN/m². Bảng tra xà gồ composite Santiago tính với tĩnh tải mái nhẹ 10 daN/m², nên không dùng thẳng cho mái ngói nặng. Lý do đã nói ở bài xà gồ cho mái ngói nhựa và mái ngói; các thành phần tải ở bài tải trọng lên xà gồ mái tôn.

2. Hệ đòn tay, cầu phong, li tô của mái ngói gồm những gì?
Mái ngói viên không lợp thẳng lên đòn tay như mái tôn mà cần ba lớp: đòn tay chạy dọc nhà gác lên vì kèo hoặc tường; cầu phong chạy theo dốc mái, đặt cách nhau 500 – 600 mm, nằm trên đòn tay; li tô chạy ngang mái, đóng trên cầu phong, mỗi hàng li tô treo một hàng ngói. Khoảng cách li tô lấy theo chiều dài hữu dụng của viên ngói: ngói đất nung 22 viên/m² khoảng 260 – 270 mm, ngói xi măng màu khoảng 320 – 345 mm, theo đúng số hãng ngói ghi.
Vì có cầu phong, mái ngói truyền thống đặt đòn tay thưa hơn mái tôn. Với đòn tay composite, Santiago vẫn khuyên đặt cách nhau không quá 660 mm để cầu phong nhỏ (SF-60) không phải bắc xa và mái cứng hơn khi gió. Tên gọi từng lớp có ở bài đòn tay là gì.

3. Dùng đòn tay composite cho mái ngói nặng được không, bước kèo còn bao xa?
Dùng được, với hai điều kiện: chọn cỡ theo tải thật của mái ngói, và gửi bản vẽ để Santiago tính, vì bảng tra công khai chỉ tính cho mái nhẹ. Để anh chị ước lượng trước khi gửi, Santiago tính theo tỷ lệ tải: độ võng tỷ lệ với tải và lũy thừa bốn của nhịp, nên tải tăng khoảng 2,2 lần thì nhịp cho phép còn khoảng 82%; cộng thêm phần dự phòng cho ngói bị xô khi gió, lấy tròn 70 – 75%.
| Mã | Bước kèo tối đa mái tôn nhựa (vùng gió II) | Ước tính cho mái ngói đất nung | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| SF-80 | 2,2 m | khoảng 1,6 m | chỉ cho mái hiên nhỏ |
| SF-100 | 3,2 m | khoảng 2,3 m | gian 2,2 m trở xuống |
| SF-100V | 3,8 m | khoảng 2,7 m | hộp vuông, ổn định khi dốc |
| SF-120 | 3,9 m | khoảng 2,8 m | gian 2,7 m trở xuống |
| SF-160 | 5,0 m | khoảng 3,6 m | gian 3 – 3,5 m |
| SF-200 | 6,1 m | khoảng 4,4 m | gian 4 m |
Các số ở cột ước tính không phải bảng tra chính thức; nhà ở xã vùng gió III, IV, mái dốc trên 35° hoặc ngói mũi hài nặng hơn thì phải tính riêng từng trường hợp. Ngói đất nung thường lợp dốc 30 – 40°, trên mái dốc đòn tay chịu thêm lực trượt theo dốc, nên từ SF-100 trở lên (bề rộng 50 – 60 mm) ổn định hơn SF-60, SF-80.
4. Li tô, cầu phong bằng composite dùng thanh nào, bắt ngói ra sao?
Li tô làm bằng hộp composite 30 × 30 hoặc 20 × 40 vách 3 mm, giá 50.400 đ/m, nặng 0,6 kg/m; cầu phong làm bằng SF-60 (30 × 60) hoặc SF-80 (40 × 80) tùy khoảng cách đòn tay. Li tô bắt vào cầu phong bằng vít inox tự khoan có khoan mồi trước; cầu phong bắt vào đòn tay bằng bát chữ L nhỏ hoặc vít inox xuyên qua, không hàn vì composite không hàn được.
Ngói đất nung có mấu treo lên li tô như li tô gỗ; ngói xi măng màu bắt vít hoặc buộc dây kẽm bọc nhựa vào li tô qua lỗ khoan sẵn. Hàng ngói ở mép mái, đầu hồi và nóc phải bắt vít hoặc buộc đủ 100%, vì đó là chỗ gió hút mạnh nhất, xem bài gió bão tốc mái bắt đầu từ đâu. Quy cách và giá các hộp vuông nhỏ có ở bài ống hộp composite vuông 30×30, 50×50.

5. Khi nào mái ngói nên dùng composite thay gỗ, thép?
Mái ngói dùng đòn tay, cầu phong, li tô composite đáng tiền ở ba trường hợp: nhà ven biển, nhà trên đảo, nơi li tô thép mạ kẽm rỉ từ lỗ vít sau 5 – 8 năm; nhà thờ họ, đình, nhà cổ ở vùng ẩm, nơi gỗ bị mối và không muốn tháo ngói ra thay lần nữa; chuồng trại, nhà xưởng lợp ngói xi măng ở vùng có khí amoniac hoặc hơi hóa chất.
Nhà phố lợp ngói trong vùng khô ráo thì hệ thép mạ kẽm hoặc gỗ xử lý vẫn hợp lý và rẻ hơn. Thay đòn tay gỗ cũ bằng composite cỡ nào cho cứng tương đương có ở bài đòn tay gỗ dầu, thao lao và composite; nhà cũ cần khảo sát gì ở bài đòn tay gỗ bị mối mục.

6. Gửi gì để Santiago tính đòn tay cho mái ngói?
Santiago cần năm thông tin để tính cỡ đòn tay cho mái ngói nặng; thiếu loại ngói hoặc tên xã thì chưa tính được, vì hai số đó quyết định tải và gió.
- Loại ngói và số cân mỗi m² theo nhà sản xuất (hoặc tên hãng, mã ngói).
- Bản vẽ hoặc hình chụp mặt bằng: chiều dài, chiều rộng nhà, số gian, khoảng cách vì kèo hoặc tường thu hồi.
- Độ dốc mái (phần trăm hoặc độ) và kiểu mái: hai dốc, bốn dốc, mái Thái.
- Tên xã, phường để tra vùng gió.
- Mái có trần, có cách nhiệt, có đi người bảo dưỡng thường xuyên không.
Santiago tính cỡ đòn tay, khoảng cách cầu phong, li tô, số bộ liên kết và báo giá trọn bộ trong 24 giờ, gọi hoặc Zalo: miền Nam 0932 411 006, miền Trung 0931 128 428, miền Bắc 0911 174 028. Cách đo bước kèo cho đúng ở bài bước kèo là gì; giá từng mã ở trang giá xà gồ composite.
7. Ví dụ ước tính: nhà thờ họ 8 × 12 m lợp ngói đất nung
Nhà rộng 8 m, dài 12 m, mái hai dốc 35°, bốn gian cách nhau 3 m (năm vì kèo hoặc tường thu hồi), ngói đất nung 22 viên/m², xã vùng gió II. Mỗi dốc mái dài khoảng 4,9 m.
| Lớp | Cách tính | Thanh dùng | Số mét ước tính | Tiền ước tính (đã VAT) |
|---|---|---|---|---|
| Đòn tay | cách 660 mm, 8 hàng mỗi dốc × 2 dốc × 12 m | SF-160 (gian 3 m, mái nặng, theo bảng ước tính) | 192 m | 65.472.000 đ |
| Cầu phong | cách 600 mm, 21 hàng × 2 dốc × 4,9 m | SF-60 | 206 m | 15.038.000 đ |
| Li tô | cách 270 mm, 18 hàng mỗi dốc × 2 dốc × 12 m | hộp 30 × 30 | 432 m | 21.772.800 đ |
Ba lớp hết khoảng 830 m thanh composite, chưa gồm bộ liên kết, vận chuyển và ngói. Cùng mái này lợp ngói nhựa Santiago thì chỉ cần một lớp đòn tay SF-100 (gian 3 m, tra thẳng bảng), khoảng 192 m, tức 42.048.000 đ; chênh lệch là cái giá của mái ngói nặng. Đây là ước tính để anh chị hình dung; cỡ SF-160 và khoảng cách trong bảng sẽ được Santiago tính lại theo bản vẽ thật.

Lợp ngói trên đòn tay ngoài công trình trông thế nào? Xem video thi công
Video quay trên một mái vừa lợp xong ngói nhựa âm dương màu đỏ cam trên đòn tay, chỉ cách xếp các tấm theo số. Ngói nhựa nhẹ nên đòn tay tra thẳng bảng; ngói đất nung trong bài này nặng hơn nhiều nên phải tính riêng.
Cách thi công ngói nhựa âm dương, lợp mái xong rồi có đẹp không ? (video Santiago FRP trên YouTube). Xem thêm video Xà gồ cắt theo chiều dài yêu cầu chỉ có ở xà gồ (đòn tay) composite frp.
Đòn tay composite thử độ bền tại kho so với thép hộp ra sao?
Nhân viên Santiago cầm một đoạn thép hộp và một đoạn đòn tay composite màu xanh có nhãn Santiago, thử trực tiếp tại kho để so xem loại nào giữ được hình dạng. Mái ngói nặng vẫn phải chọn cỡ theo tải thật, không theo thử tay.
Xà gồ nhựa composite frp so với thép hộp, loại nào bền hơn ? (video Santiago FRP trên YouTube).
Đòn tay, cầu phong cắt sẵn theo chiều dài mái ngói ra sao? Xem video trong kho
Video quay trong kho Santiago: nhân viên Santiago giới thiệu đòn tay composite được cắt theo chiều dài khách đặt. Khung hình có bó thanh hộp composite màu xám, vài đoạn đã cắt ngắn và đầu thanh có dán nhãn. Mái ngói gửi bản vẽ thì đòn tay, cầu phong, li tô được cắt theo đúng chiều dài từng lớp.
Xà gồ cắt theo chiều dài yêu cầu chỉ có ở xà gồ (đòn tay) composite frp (video Santiago FRP trên YouTube).
Nguồn tham khảo
- Bảng bước kèo và bảng giá xà gồ composite Santiago FRP áp dụng từ 02/11/2026 (tính cho mái tôn nhựa, ngói nhựa, xà gồ cách 660 mm, độ võng L/200).
- Khối lượng ngói lấy theo catalog của các hãng ngói đất nung 22 viên/m² và ngói xi măng màu 10 viên/m² đang bán ở Việt Nam; số thật ghi trên bao bì từng hãng.
- TCVN 2737:2023, Tải trọng và tác động – Tiêu chuẩn thiết kế (hoạt tải mái không sử dụng 30 daN/m²).
- Hướng dẫn lắp đặt xà gồ composite Santiago FRP.
Câu hỏi thường gặp
Đòn tay composite có lợp ngói đất nung được không?
Được nhưng phải tính riêng theo tải thật, vì mái ngói đất nung nặng 45 – 50 kg/m², gấp 8 – 10 lần mái tôn nhựa mà bảng tra Santiago dùng. Gửi loại ngói, bản vẽ và tên xã để Santiago chọn cỡ.
Mái ngói nặng bao nhiêu kg một m²?
Ngói đất nung 22 viên/m² khoảng 45 – 50 kg; ngói xi măng màu 10 viên/m² khoảng 42 – 48 kg; ngói mũi hài, vảy cá 55 – 65 kg. Tôn nhựa và ngói nhựa chỉ 5 – 6 kg.
Mái ngói đất nung gian 3 m dùng đòn tay composite cỡ nào?
Ước tính SF-160 (bước kèo mái ngói khoảng 3,6 m) ở xã vùng gió II, đòn tay cách 660 mm; con số chính thức Santiago tính theo bản vẽ.
Li tô composite dùng thanh gì, giá bao nhiêu?
Hộp composite 30 × 30 hoặc 20 × 40 vách 3 mm, giá 50.400 đ/m, cây 6 m 302.400 đ, đã gồm VAT; bắt vào cầu phong bằng vít inox có khoan mồi.
Khoảng cách li tô cho ngói đất nung là bao nhiêu?
Khoảng 260 – 270 mm với ngói 22 viên/m², 320 – 345 mm với ngói xi măng màu; lấy đúng số nhà sản xuất ngói ghi trên bao bì.
Mái ngói 100 m² hết bao nhiêu tiền đòn tay composite?
Tùy gian và loại ngói. Nhà thờ họ 8 × 12 m (96 m²) gian 3 m ở ví dụ trong bài cần khoảng 192 m SF-160, khoảng 65.472.000 đ, chưa gồm cầu phong, li tô và liên kết.
Vì sao mái ngói nhựa thì tra bảng được còn ngói đất nung thì không?
Vì bảng tra Santiago tính cho tĩnh tải mái nhẹ 10 daN/m²; ngói nhựa Santiago nặng 5,2 – 6,2 kg/m² nằm trong giới hạn đó, ngói đất nung nặng gấp 8 – 10 lần nên phải tính riêng.
Sản phẩm phù hợp với bài này
SF-6060 × 30 × 373.000 đ/m · 438.000 đ/cây 6 m
SF-8080 × 40 × 397.000 đ/m · 582.000 đ/cây 6 m
SF-160160 × 60 × 5341.000 đ/m · 2.046.000 đ/cây 6 mGiá niêm yết đã gồm VAT, chưa gồm vận chuyển. Bán theo cây 6 m, nhận cắt theo bước kèo khi đặt trước. Bảng giá đủ các cỡ, giá cây 6 m và tiền xà gồ cho mỗi m² mái: giá xà gồ composite.




