Mái tốc trong bão thường bắt đầu ở góc mái, mép mái, đầu hồi và mái hiên, vì gió hút ở những chỗ đó mạnh hơn phần giữa mái. Đi xem mái sau bão sẽ thấy điểm chung này: ít khi mái bay từ giữa. Có khi phần mái chính còn nguyên mà cả mái hiên bị giật rời. Hiểu vì sao như vậy thì biết phải gia cố chỗ nào.
[ẢNH – thêm sau: mái tôn bị tốc từ góc mái sau bão]
Gió hút mái lên như thế nào?
Khi gió thổi qua nhà, luồng gió vòng qua mép mái và chạy nhanh trên mặt mái. Gió chạy nhanh thì áp suất phía trên mái giảm, mái bị hút lên. Cùng lúc, gió lùa vào cửa, khe hở làm áp suất trong nhà tăng, đẩy mái từ dưới lên. Hai lực cộng lại.
Ở mép mái, luồng gió bị tách ra và tạo xoáy, nên lực hút ở dải mép mái lớn hơn phần giữa nhiều. Ở góc mái, xoáy từ hai cạnh gặp nhau nên lực hút còn lớn hơn. Đầu hồi và nóc mái cũng là chỗ dòng gió bị tách.
[ẢNH – thêm sau: sơ đồ các vùng chịu gió hút trên mái: giữa mái, dải mép mái, góc mái]
Mái hỏng theo thứ tự nào?
Mái tôn trong bão thường hỏng từ tấm lợp trước, rồi tới vít, xà gồ, và cuối cùng là cả hệ vì kèo nếu vì kèo không được neo.
- Tấm lợp bị xé quanh đầu vít và tuột khỏi vít. Đây là kiểu hỏng hay gặp nhất với tôn mỏng.
- Vít bị nhổ khỏi xà gồ, nhất là khi xà gồ thép đã rỉ mỏng hoặc đòn tay gỗ đã mục.
- Xà gồ bị giật khỏi vì kèo khi liên kết yếu hoặc bu lông đã rỉ.
- Cả hệ vì kèo bị nhấc khỏi cột, tường khi vì kèo không được neo.
Mái chỉ chắc bằng mắt xích yếu nhất. Xà gồ tốt mà tấm lợp bắt thưa vít, hay vì kèo chỉ gác trơn lên tường, thì mái vẫn tốc.
Gia cố xà gồ thế nào?
Gia cố xà gồ trước bão gồm tăng cỡ hàng mép mái, đủ bát và bu lông ở mọi chỗ gác, dùng liên kết inox và tính riêng xà gồ mái hiên.
- Các hàng xà gồ trong dải khoảng 1,5 m dọc mép mái, ở góc mái và đầu hồi dùng cỡ lớn hơn một bậc so với phần giữa, hoặc đặt dày hơn.
- Mỗi chỗ xà gồ gác lên vì kèo đều có bát và bu lông, không bỏ bớt.
- Bu lông, vít bằng inox để vài năm sau liên kết không bị rỉ mỏng đi.
- Xà gồ ở mái hiên chìa ra phải tính riêng, vì bị gió thốc từ dưới lên.
[ẢNH – thêm sau: hàng xà gồ mép mái dùng cỡ lớn hơn phần giữa mái]
Gia cố tấm lợp thế nào?
Tấm lợp chống tốc tốt hơn khi bắn vít dày ở mép và góc mái, dùng long đền lớn, bắt chắc úp nóc, diềm mái và bịt khe gió.
- Ở mép mái, góc mái bắn vít dày hơn phần giữa.
- Dùng vít có long đền lớn hoặc đệm chụp sóng để tôn khó bị xé quanh đầu vít.
- Úp nóc, diềm mái, tôn đầu hồi bắt chắc, vì đây là chỗ gió luồn vào đầu tiên.
- Bịt kín khe giữa tấm lợp và tường để gió không lùa vào dưới mái.
Vì kèo và tường
Vì kèo phải được neo vào cột hoặc giằng tường bằng bu lông, bát thép. Vì kèo gác trơn lên tường gạch thì cả mái có thể bị nhấc lên cùng lúc, dù xà gồ và tấm lợp còn tốt.
Làm gì trước mùa bão?
Trước mùa bão nên kiểm tra và siết lại vít, xem xà gồ thép có chỗ rỉ mủn, và đóng kín cửa khi bão đến.
- Kiểm tra vít lỏng, vít rỉ, chỗ tôn kêu lạch cạch khi có gió.
- Kiểm tra xà gồ thép có chỗ rỉ mủn ở chân bát và quanh lỗ vít.
- Siết lại hoặc thay vít ở dải mép mái, góc mái.
- Khi bão đến, đóng kín cửa để giảm áp lực gió đẩy từ trong nhà lên mái.
Cỡ xà gồ theo vùng gió có ở bài cách chọn cỡ xà gồ composite và bảng tra trên trang chủ.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao mái tôn hay bị tốc ở góc mái?
Ở góc mái, xoáy gió từ hai cạnh mái gặp nhau nên lực hút lên mạnh nhất. Tôn ở góc mái bị xé quanh đầu vít trước rồi gió lật cả tấm.
Dải mép mái cần gia cố rộng bao nhiêu?
Thường gia cố dải khoảng 1,5 m dọc mép mái, cùng góc mái và đầu hồi: dùng xà gồ cỡ lớn hơn một bậc hoặc đặt dày hơn, và bắn vít tôn dày hơn phần giữa.
Có nên đóng cửa khi bão đến không?
Nên. Đóng kín cửa giúp gió không lùa vào nhà, giảm áp lực đẩy mái từ bên trong lên.
Xà gồ tốt mà mái vẫn tốc là do đâu?
Thường do tấm lợp bắt thưa vít, vít rỉ, hoặc vì kèo không được neo vào cột, tường. Mái chỉ chắc bằng chỗ yếu nhất trong hệ.