Bước kèo là gì? Cách đo bước kèo cho đúng

Bước kèo là khoảng cách giữa hai vì kèo liền nhau, đo từ tâm sang tâm theo chiều dài nhà. Đây là con số quyết định cỡ xà gồ. Cách đo trên nhà có sẵn, nhà chưa làm, và những chỗ hay nhầm với bề rộng nhà.

Bước kèo là khoảng cách giữa hai vì kèo liền nhau, đo từ tâm vì kèo này sang tâm vì kèo kia, dọc theo chiều dài nhà. Cây xà gồ gác lên hai vì kèo đó, nên bước kèo chính là đoạn xà gồ phải tự đỡ, ở giữa không có gì chống. Trên trang Santiago, vì kèo còn được gọi là thanh đỡ đòn tay cho dễ hình dung.

Bước kèo càng xa thì xà gồ càng phải cứng. Khi chọn cỡ xà gồ, đây là con số quan trọng nhất, quan trọng hơn cả chiều dài hay bề rộng nhà.

[ẢNH – thêm sau: hình vẽ mái nhìn xiên: các vì kèo, xà gồ gác ngang và kích thước bước kèo L]

Bước kèo khác bề rộng nhà thế nào?

Bề rộng nhà, còn gọi là khẩu độ, đo theo chiều ngang nhà và dùng để chọn vì kèo. Bước kèo đo theo chiều dài nhà và dùng để chọn xà gồ. Có thêm một khoảng cách thứ ba cũng hay bị lẫn là khoảng cách giữa các hàng xà gồ.

Tên gọi	Đo từ đâu đến đâu	Dùng để chọn
Khẩu độ (bề rộng nhà)	Từ cột hoặc tường bên này sang bên kia, theo chiều ngang nhà	Vì kèo
Bước kèo	Từ tâm vì kèo này sang tâm vì kèo kế tiếp, theo chiều dài nhà	Cỡ xà gồ
Khoảng cách xà gồ	Giữa hai hàng xà gồ liền nhau, đo theo chiều dốc mái	Tấm lợp, và tải lên mỗi cây xà gồ

Ví dụ nhà rộng 8 m, dài 20 m, đặt 6 vì kèo cách đều thì có 5 khoảng, bước kèo là 4 m. Con số 8 m dùng để chọn vì kèo, không dùng để chọn xà gồ.

Đo bước kèo trên nhà đã có như thế nào?

Bước kèo trên nhà có sẵn được đo từ tâm vì kèo này sang tâm vì kèo kế tiếp, đo ở vài vị trí, và lấy khoảng xa nhất nếu các vì kèo đặt không đều.

Đo từ tâm vì kèo này sang tâm vì kèo kế tiếp. Với kèo thép hộp hay kèo chữ I, tâm là đường giữa bản thép; với kèo gỗ là giữa thân cây. Không đo khe hở giữa hai mép.
Đo ở cả hai đầu và ở giữa vì kèo, vì kèo lắp lâu năm có thể bị nghiêng.
Tường thu hồi có đỡ xà gồ thì tính như một vì kèo.
Vì kèo đặt không đều thì ghi lại từng khoảng và lấy khoảng xa nhất để chọn cỡ.
Dùng thước dây thép hoặc thước laser. Kèo thấp thì đứng dưới nền đo được.

[ẢNH – thêm sau: thợ đo khoảng cách giữa hai vì kèo bằng thước dây]

Nhà chưa làm thì lấy bước kèo ở đâu?

Lấy trên bản vẽ mặt bằng mái hoặc bản vẽ kết cấu. Nếu còn chọn được, nên đặt vì kèo sao cho chia đều chiều dài nhà.

Bước kèo xa thì ít vì kèo nhưng xà gồ to hơn; bước kèo gần thì nhiều vì kèo nhưng xà gồ nhỏ. Trại chăn nuôi hay đặt kèo 3 m vì cân được hai khoản này, nhà xưởng hay đặt 5 – 6 m. Bước kèo từ 5 m trở lên nên tính thử phương án thêm kèo phụ ở giữa, bài chọn cỡ xà gồ composite có ví dụ.

Phần mái đua tính thế nào?

Đoạn xà gồ chìa ra ngoài vì kèo cuối hoặc ra ngoài tường đầu hồi gọi là phần đua, hay công xôn. Đoạn này không có gì đỡ ở đầu ngoài, lại bị gió thốc từ dưới lên và hút từ trên. Muốn làm mái đua hoặc mái hiên chìa xa thì cần tính riêng, không tra bảng bước kèo.

Ví dụ chọn xà gồ từ bước kèo

Trại gà dài 60 m, vì kèo cách đều 3 m, ở xã vùng gió II. Bước kèo là 3 m. Ở vùng II, SF-100 chỉ bắc được tối đa 2,9 m nên không đủ; SF-120 bắc được 3,5 m, chọn SF-120.

Nhà dân ở xã vùng gió I có hai tường thu hồi và một vì kèo giữa, chia mái thành hai khoảng 3,8 m và 4,2 m. Lấy khoảng xa nhất là 4,2 m. SF-120 chỉ được 4,0 m, SF-160 được 5,2 m, nên chọn SF-160. Nếu dời vì kèo giữa để hai khoảng cùng là 4,0 m thì dùng được SF-120, cây nhẹ hơn.

[ẢNH – thêm sau: mặt bằng mái nhà dân có hai khoảng bước kèo không đều]

Khoảng cách giữa các hàng xà gồ ảnh hưởng ra sao?

Bảng tra của Santiago tính với khoảng cách giữa các hàng xà gồ là 660 mm, hay dùng cho tôn nhựa, ngói nhựa. Đặt xà gồ thưa hơn thì mỗi cây phải đỡ phần mái rộng hơn, bước kèo tối đa giảm xuống. Đặt dày hơn thì ngược lại. Mái đặt xà gồ khác 660 mm thì báo Santiago để tính lại.

Đo xong bước kèo, gõ tên xã vào bảng tra để chọn mã. Phân biệt vì kèo với xà gồ và cách chia vì kèo mái tôn có ở bài vì kèo và xà gồ khác nhau thế nào.

Câu hỏi thường gặp