Bước kèo là khoảng cách giữa hai vì kèo liền nhau, đo từ tâm vì kèo này sang tâm vì kèo kia, dọc theo chiều dài nhà. Cây xà gồ gác lên hai vì kèo đó, nên bước kèo chính là đoạn xà gồ phải tự đỡ, ở giữa không có gì chống. Trên trang Santiago, vì kèo còn được gọi là thanh đỡ đòn tay cho dễ hình dung.
Bước kèo càng xa thì xà gồ càng phải cứng. Khi chọn cỡ xà gồ, đây là con số quan trọng nhất, quan trọng hơn cả chiều dài hay bề rộng nhà.

Bước kèo khác bề rộng nhà thế nào?
Bề rộng nhà, còn gọi là khẩu độ, đo theo chiều ngang nhà và dùng để chọn vì kèo. Bước kèo đo theo chiều dài nhà và dùng để chọn xà gồ. Có thêm một khoảng cách thứ ba cũng hay bị lẫn là khoảng cách giữa các hàng xà gồ.


| Tên gọi | Đo từ đâu đến đâu | Dùng để chọn |
|---|---|---|
| Khẩu độ (bề rộng nhà) | Từ cột hoặc tường bên này sang bên kia, theo chiều ngang nhà | Vì kèo |
| Bước kèo | Từ tâm vì kèo này sang tâm vì kèo kế tiếp, theo chiều dài nhà | Cỡ xà gồ |
| Khoảng cách xà gồ | Giữa hai hàng xà gồ liền nhau, đo theo chiều dốc mái | Tấm lợp, và tải lên mỗi cây xà gồ |
Ví dụ nhà rộng 8 m, dài 20 m, đặt 6 vì kèo cách đều thì có 5 khoảng, bước kèo là 4 m. Con số 8 m dùng để chọn vì kèo, không dùng để chọn xà gồ.
Đo bước kèo trên nhà đã có như thế nào?
Bước kèo trên nhà có sẵn được đo từ tâm vì kèo này sang tâm vì kèo kế tiếp, đo ở vài vị trí, và lấy khoảng xa nhất nếu các vì kèo đặt không đều.


- Đo từ tâm vì kèo này sang tâm vì kèo kế tiếp. Với kèo thép hộp hay kèo chữ I, tâm là đường giữa bản thép; với kèo gỗ là giữa thân cây. Không đo khe hở giữa hai mép.
- Đo ở cả hai đầu và ở giữa vì kèo, vì kèo lắp lâu năm có thể bị nghiêng.
- Tường thu hồi có đỡ xà gồ thì tính như một vì kèo.
- Vì kèo đặt không đều thì ghi lại từng khoảng và lấy khoảng xa nhất để chọn cỡ.
- Dùng thước dây thép hoặc thước laser. Kèo thấp thì đứng dưới nền đo được.

Nhà chưa làm thì lấy bước kèo ở đâu?
Lấy trên bản vẽ mặt bằng mái hoặc bản vẽ kết cấu. Nếu còn chọn được, nên đặt vì kèo sao cho chia đều chiều dài nhà.
Bước kèo xa thì ít vì kèo nhưng xà gồ to hơn; bước kèo gần thì nhiều vì kèo nhưng xà gồ nhỏ. Trại chăn nuôi hay đặt kèo 3 m vì cân được hai khoản này, nhà xưởng hay đặt 5 – 6 m. Bước kèo từ 5 m trở lên nên tính thử phương án thêm kèo phụ ở giữa, bài chọn cỡ xà gồ composite có ví dụ.
Phần mái đua tính thế nào?
Đoạn xà gồ chìa ra ngoài vì kèo cuối hoặc ra ngoài tường đầu hồi gọi là phần đua, hay công xôn. Đoạn này không có gì đỡ ở đầu ngoài, lại bị gió thốc từ dưới lên và hút từ trên. Muốn làm mái đua hoặc mái hiên chìa xa thì cần tính riêng, không tra bảng bước kèo.

Biết bước kèo thì chọn xà gồ cỡ nào?
Trại gà dài 60 m, vì kèo cách đều 3 m, ở xã vùng gió II. Bước kèo là 3 m. Ở vùng II, SF-100 bắc được tối đa 3,2 m, đủ cho 3 m, chọn SF-100. Nhà xưởng đặt kèo cách 6 m thì xem bảng so sánh ở bài nhà xưởng bước kèo 6 m. Ví dụ với vì kèo cách 3,6 m cho nhà để xe có ở bài nhà xe khung composite FRP 6 × 18 m.


Nhà dân ở xã vùng gió I có hai tường thu hồi và một vì kèo giữa, chia mái thành hai khoảng 3,8 m và 4,2 m. Lấy khoảng xa nhất là 4,2 m. SF-100 chỉ được 3,7 m, SF-120 được 4,5 m, nên chọn SF-120. Nếu dời vì kèo giữa để hai khoảng cùng là 4,0 m thì vẫn dùng SF-120, cây còn dư sức hơn ở mép mái.

Khoảng cách giữa các hàng xà gồ ảnh hưởng ra sao?
Bảng tra của Santiago tính với khoảng cách giữa các hàng xà gồ là 660 mm, hay dùng cho tôn nhựa, ngói nhựa. Đặt xà gồ thưa hơn thì mỗi cây phải đỡ phần mái rộng hơn, bước kèo tối đa giảm xuống. Đặt dày hơn thì ngược lại. Mái đặt xà gồ khác 660 mm thì báo Santiago để tính lại.


Đo xong bước kèo, gõ tên xã vào bảng tra để chọn mã. Phân biệt vì kèo với xà gồ và cách chia vì kèo mái tôn có ở bài vì kèo và xà gồ khác nhau thế nào.
Câu hỏi thường gặp
Bước kèo là gì?
Bước kèo là khoảng cách giữa hai vì kèo liền nhau, đo từ tâm sang tâm theo chiều dài nhà. Đây là đoạn xà gồ phải tự bắc qua, nên là con số chính để chọn cỡ xà gồ.
Bước kèo có phải là bề rộng nhà không?
Không. Bề rộng nhà (khẩu độ) đo theo chiều ngang và dùng để chọn vì kèo. Bước kèo đo theo chiều dài nhà, giữa hai vì kèo liền nhau, và dùng để chọn xà gồ.
Vì kèo đặt không đều thì lấy bước kèo nào?
Lấy khoảng cách lớn nhất giữa hai vì kèo liền nhau để chọn cỡ xà gồ cho cả mái.
Bước kèo bao nhiêu là phổ biến?
Trại chăn nuôi thường đặt vì kèo cách nhau 2,5 – 3 m, nhà xưởng 5 – 6 m, nhà dân và mái hiên 1,2 – 4 m tùy kết cấu.
Bước kèo 3 m và 4 m thì tiền xà gồ khác nhau bao nhiêu?
Ở vùng gió II, bước kèo 3 m dùng SF-100 giá 219.000 đ mỗi mét, bước kèo 4 m phải lên SF-160 giá 341.000 đ mỗi mét, đắt hơn khoảng 56% mỗi mét, nhưng nhà có ít vì kèo hơn. Nên tính cả tiền kèo lẫn tiền xà gồ trước khi chốt bước kèo.
Căn cứ số liệu: Dự thảo sửa đổi QCVN 02:2022/BXD (bản 2026), Số liệu điều kiện tự nhiên dùng trong xây dựng: vùng áp lực gió theo xã, phường; Bảng tra bước kèo xà gồ composite Santiago FRP (tính theo tiết diện từng mã SF, xà gồ đặt cách 660 mm); Bảng giá niêm yết hiện hành của Santiago FRP (đã gồm VAT, chưa gồm vận chuyển).
Sản phẩm phù hợp với bài này
SF-100100 × 50 × 5219.000 đ/m · 1.314.000 đ/cây 6 m
SF-120120 × 60 × 5289.000 đ/m · 1.734.000 đ/cây 6 m
SF-160160 × 60 × 5341.000 đ/m · 2.046.000 đ/cây 6 mGiá niêm yết đã gồm VAT, chưa gồm vận chuyển. Bán theo cây 6 m, nhận cắt theo bước kèo khi đặt trước. Bảng giá đủ các cỡ, giá cây 6 m và tiền xà gồ cho mỗi m² mái: giá xà gồ composite.




