Theo tục đếm Sinh – Lão – Bệnh – Tử, số đòn tay một mái chia 4 dư 1 (5, 9, 13 cây) rơi vào chữ Sinh, dư 2 (6, 10) rơi vào Lão, còn 7 cây rơi vào Bệnh, 8 cây rơi vào Tử nên nhiều nhà tránh. Về kỹ thuật, đòn tay mái tôn, ngói nhựa phải cách nhau dưới 700 mm. Mái dốc 4 m tối thiểu 7 cây; muốn rơi chữ Sinh thì làm 9 cây, cách 500 mm.
Đếm đòn tay theo Sinh – Lão – Bệnh – Tử là thế nào?
Đếm đòn tay theo Sinh – Lão – Bệnh – Tử là tục lệ dân gian, không phải quy chuẩn xây dựng. Thợ đếm từng cây đòn tay trên một mái, từ cây sát mép mái lên cây sát nóc, lần lượt đọc Sinh, Lão, Bệnh, Tử rồi quay lại Sinh. Cây cuối rơi vào chữ nào thì mái mang chữ đó. Chữ Sinh được ưa nhất; nhiều nhà chấp nhận Lão; Bệnh và Tử thì tránh. Mỗi vùng đếm hơi khác: có nơi tính cả cây đòn dông (cây nóc), có nơi không, có nơi đếm cả hai mái. Chủ nhà nên hỏi thầy hay người lớn trong nhà theo đúng cách đếm ở địa phương mình trước khi thợ chia đòn tay.
Đòn tay 7 cây có tốt không?
Theo cách đếm một mái, không tính đòn dông, 7 cây rơi vào chữ Bệnh nên nhiều người tránh, đổi sang 6 cây (Lão) hoặc 9 cây (Sinh). Nhưng không phải lúc nào cũng bớt được: bớt từ 7 xuống 6 cây thì khoảng cách giữa các cây tăng lên, có khi vượt 700 mm làm mái võng, tôn kêu, gió dễ giật. Khi đó thêm cây cho tới số Sinh kế tiếp mới là cách an toàn.

Đòn tay cách nhau bao nhiêu là đúng kỹ thuật?
Với mái tôn nhựa, ngói nhựa trên xà gồ composite, Santiago chia đòn tay cách nhau dưới 700 mm theo chiều dốc, thường lấy 660 mm. Mái tôn thép, ngói đất nung theo hướng dẫn của hãng tấm lợp. Số khoảng tối thiểu là số nhỏ nhất làm mỗi khoảng dưới 700 mm; số cây trên một mái bằng số khoảng cộng thêm 1. Cách tính có ở bài khoảng cách xà gồ mái tôn và cách tính số đòn tay mái nhà.

Bảng chọn số đòn tay rơi vào chữ Sinh hoặc Lão
Đếm một mái, không tính đòn dông, khoảng cách dưới 700 mm:
| Dốc mái dài | Tối thiểu theo kỹ thuật | Rơi vào chữ | Chọn chữ Sinh | Chọn chữ Lão |
|---|---|---|---|---|
| 2,5 m | 5 cây, cách 625 mm | Sinh | 5 cây, cách 625 mm | 6 cây, cách 500 mm |
| 3,0 m | 6 cây, cách 600 mm | Lão | 9 cây, cách 375 mm | 6 cây, cách 600 mm |
| 3,5 m | 7 cây, cách 583 mm | Bệnh | 9 cây, cách 438 mm | 10 cây, cách 389 mm |
| 4,0 m | 7 cây, cách 667 mm | Bệnh | 9 cây, cách 500 mm | 10 cây, cách 444 mm |
| 4,5 m | 8 cây, cách 643 mm | Tử | 9 cây, cách 563 mm | 10 cây, cách 500 mm |
| 5,0 m | 9 cây, cách 625 mm | Sinh | 9 cây, cách 625 mm | 10 cây, cách 556 mm |
| 5,5 m | 9 cây, cách 688 mm | Sinh | 9 cây, cách 688 mm | 10 cây, cách 611 mm |
| 6,0 m | 10 cây, cách 667 mm | Lão | 13 cây, cách 500 mm | 10 cây, cách 667 mm |
Địa phương đếm cả đòn dông thì cộng 1 vào số cây trước khi tra chữ. Thêm cây chỉ làm đòn tay dày hơn, mái chắc hơn, không có hại gì về kỹ thuật; chỉ không được bớt cây làm khoảng cách vượt 700 mm.
Thêm 2 cây đòn tay tốn thêm bao nhiêu?
Ví dụ nhà cấp 4 dài 10 m, hai mái mỗi mái dốc 4 m, xà gồ SF-100 chạy suốt chiều dài nhà. Tối thiểu 7 cây mỗi mái (Bệnh); lên 9 cây (Sinh) thì thêm 2 cây mỗi mái, 4 cây cả nhà, tức 40 m xà gồ, khoảng 8.760.000 đ theo giá SF-100 hiện tại 219.000 đ mỗi mét. Chọn mã SF theo bước kèo và vùng gió ở bài xà gồ mái tôn nhà cấp 4.

Đòn dông và lễ cất nóc khi dùng xà gồ composite
Đòn dông là cây nằm trên cùng, ở đỉnh nóc, nơi hai mái gặp nhau; nhiều nhà làm lễ cất nóc (thượng lương) khi gác cây này. Khi dùng xà gồ composite, đòn dông là một cây xà gồ composite đặt ở nóc, thường cùng mã hoặc lớn hơn một cỡ so với các cây khác, chủ nhà vẫn chọn ngày, làm lễ như với đòn dông gỗ hay thép. Đòn tay, đòn dông, cầu phong nằm ở đâu trên mái có ở bài đòn tay là gì.

Nhờ Santiago chia đòn tay theo số cây mình muốn được không?
Được. Gửi chiều dài dốc mái, chiều dài nhà, bước kèo, tên xã và số đòn tay gia đình muốn (ví dụ 9 cây mỗi mái) cho Santiago FRP qua Zalo: Nam 0932 411 006, Trung 0931 128 428, Bắc 0911 174 028. Santiago kiểm khoảng cách, chọn mã SF, cắt và khoan sẵn. Cây 6 m có sẵn giao 1 – 3 ngày; xà gồ bảo hành 10 năm.
Nguồn tham khảo
- Tục đếm đòn tay, bậc thang theo vòng Sinh – Lão – Bệnh – Tử trong xây nhà dân gian Việt Nam (mỗi địa phương đếm khác nhau).
- Khoảng cách xà gồ dưới 700 mm cho mái tôn nhựa, ngói nhựa theo hướng dẫn lắp đặt Santiago.
- Bảng giá xà gồ composite Santiago FRP (đã gồm VAT 8%).
Câu hỏi thường gặp
Đòn tay 7 cây có tốt không?
Theo tục đếm Sinh – Lão – Bệnh – Tử một mái, 7 cây rơi vào chữ Bệnh nên nhiều nhà tránh. Không nên bớt xuống 6 cây nếu khoảng cách vượt 700 mm; thêm lên 9 cây (Sinh) thì an toàn hơn.
Số đòn tay nào rơi vào chữ Sinh?
Số chia 4 dư 1: 5, 9, 13, 17 cây, khi đếm một mái và không tính đòn dông. Nơi đếm cả đòn dông thì cộng 1 trước khi tra.
Mái dốc 4 m làm mấy đòn tay?
Tối thiểu 7 cây, cách 667 mm. Muốn rơi chữ Sinh thì làm 9 cây, cách 500 mm; chữ Lão thì 10 cây.
Thêm đòn tay cho đúng chữ Sinh tốn bao nhiêu?
Nhà dài 10 m, mỗi mái thêm 2 cây SF-100 thì thêm 40 m xà gồ, khoảng 8.760.000 đ, đã gồm VAT.
Đòn dông có tính vào số đòn tay không?
Tùy địa phương. Có nơi tính, có nơi không; hỏi người lớn hoặc thầy ở địa phương để đếm đúng cách trước khi chia đòn tay.
Sản phẩm phù hợp với bài này
SF-100100 × 50 × 5219.000 đ/m · 1.314.000 đ/cây 6 m
SF-120120 × 60 × 5289.000 đ/m · 1.734.000 đ/cây 6 mGiá niêm yết đã gồm VAT, chưa gồm vận chuyển. Bán theo cây 6 m, nhận cắt theo bước kèo khi đặt trước. Bảng giá đủ các cỡ, giá cây 6 m và tiền xà gồ cho mỗi m² mái: giá xà gồ composite.





