Khoảng cách xà gồ mái tôn do loại tấm lợp quyết định: hãng tôn ghi khoảng cách xà gồ tối đa theo độ dày và kiểu sóng của tấm. Bảng tra xà gồ composite Santiago tính với 660 mm. Đặt xà gồ thưa hơn thì mỗi cây gánh nhiều tải hơn, nên bắc được bước kèo ngắn hơn.
Khoảng cách xà gồ và bước kèo khác nhau thế nào?
Khoảng cách xà gồ là khoảng giữa hai hàng xà gồ liền nhau, đo theo chiều dốc mái; bước kèo là khoảng giữa hai vì kèo liền nhau, đo theo chiều dài nhà. Khoảng cách xà gồ chọn theo tấm lợp. Bước kèo cùng với khoảng cách xà gồ quyết định cỡ xà gồ. Cách đo bước kèo có trong bài bước kèo là gì.



Khoảng cách xà gồ mái tôn lấy theo đâu?
Khoảng cách xà gồ mái tôn lấy theo hướng dẫn của hãng tấm lợp, ghi trong catalogue hoặc phiếu kỹ thuật của từng loại tôn. Tôn mỏng, sóng thấp cần xà gồ dày hơn; tôn dày, sóng cao cho phép đặt thưa hơn. Đặt thưa quá mức hãng cho phép thì tấm lợp võng giữa hai hàng xà gồ, đọng nước, vít dễ lỏng. Cách xếp hàng đỉnh, hàng mép và chỗ nối trên mặt bằng có ở bài bố trí xà gồ mái tôn. Thông số từng cỡ có ở xà gồ composite SF-60 đến SF-200; giá theo mét ở bài giá xà gồ composite.



Ở dải mép mái, góc mái và đầu hồi, nhiều hãng tấm lợp yêu cầu đặt xà gồ dày hơn và bắn vít dày hơn phần giữa mái, vì gió hút ở đó mạnh hơn. Xem bài gió bão tốc mái bắt đầu từ đâu.
Đặt xà gồ thưa hơn thì phải tăng cỡ bao nhiêu?
Đặt xà gồ composite thưa hơn 660 mm thì bước kèo tối đa giảm. Khi tăng khoảng cách từ 660 mm lên 1.000 mm, bước kèo tối đa của mỗi mã giảm khoảng 11 – 16%. Ngược lại, đặt dày hơn thì mỗi cây bắc được xa hơn một chút. Ba bảng dưới đây do Santiago tính cho từng khoảng cách.


Vùng gió I
| Mã | 500 mm | 600 mm | 660 mm | 800 mm | 1.000 mm |
|---|---|---|---|---|---|
| SF-60 | 2,1 m | 1,9 m | 1,9 m | 1,7 m | 1,6 m |
| SF-80 | 2,8 m | 2,6 m | 2,5 m | 2,4 m | 2,2 m |
| SF-100 | 4,0 m | 3,8 m | 3,7 m | 3,5 m | 3,2 m |
| SF-120 | 4,8 m | 4,6 m | 4,5 m | 4,2 m | 3,9 m |
| SF-160 | 6,1 m | 5,8 m | 5,6 m | 5,3 m | 5,0 m |
| SF-200 | 7,3 m | 7,0 m | 6,8 m | 6,4 m | 6,0 m |
Vùng gió II
| Mã | 500 mm | 600 mm | 660 mm | 800 mm | 1.000 mm |
|---|---|---|---|---|---|
| SF-60 | 1,8 m | 1,7 m | 1,6 m | 1,5 m | 1,4 m |
| SF-80 | 2,4 m | 2,3 m | 2,2 m | 2,0 m | 1,9 m |
| SF-100 | 3,5 m | 3,3 m | 3,2 m | 3,0 m | 2,8 m |
| SF-120 | 4,3 m | 4,0 m | 3,9 m | 3,7 m | 3,4 m |
| SF-160 | 5,5 m | 5,2 m | 5,0 m | 4,7 m | 4,3 m |
| SF-200 | 6,7 m | 6,3 m | 6,1 m | 5,7 m | 5,3 m |
Vùng gió III
| Mã | 500 mm | 600 mm | 660 mm | 800 mm | 1.000 mm |
|---|---|---|---|---|---|
| SF-60 | 1,6 m | 1,5 m | 1,4 m | 1,3 m | 1,2 m |
| SF-80 | 2,2 m | 2,0 m | 2,0 m | 1,8 m | 1,7 m |
| SF-100 | 3,2 m | 3,0 m | 2,9 m | 2,7 m | 2,5 m |
| SF-120 | 3,9 m | 3,6 m | 3,5 m | 3,3 m | 3,0 m |
| SF-160 | 4,9 m | 4,6 m | 4,5 m | 4,2 m | 3,9 m |
| SF-200 | 6,0 m | 5,6 m | 5,5 m | 5,1 m | 4,7 m |
Điều kiện tính: xà gồ composite gác đơn giữa hai vì kèo, mái tôn nhựa hoặc ngói nhựa, tĩnh tải mái 10 daN/m², hoạt tải sửa chữa mái 30 daN/m², gió hút lấy bằng 0,8 lần áp lực gió tiêu chuẩn của vùng, độ võng giới hạn L/200, có kiểm tra thêm một người đứng giữa nhịp. Cột 660 mm trùng với bảng tra trên trang chủ. Bước kèo trên 6,5 m vẫn cần gửi bản vẽ tính riêng. Vùng IV, V xin bảng qua Zalo.
Đổi khoảng cách xà gồ thì chọn cỡ thế nào?
Một mái trại ở xã vùng gió II, bước kèo 3,3 m, cho thấy khoảng cách xà gồ đổi cỡ xà gồ thế nào: Nhà cấp 4 gác xà gồ lên tường thu hồi có ví dụ riêng ở bài xà gồ mái tôn nhà cấp 4.



- Xà gồ cách nhau 660 mm: SF-100 bắc được 3,2 m, chưa đủ, phải dùng SF-120 (3,9 m).
- Xà gồ cách nhau 600 mm: SF-100 bắc được 3,3 m, vừa đủ.
- Xà gồ cách nhau 1.000 mm: SF-120 bắc được 3,4 m, vẫn dùng được nếu tấm lợp cho phép đặt thưa như vậy.
Đặt dày hơn để dùng cỡ nhỏ chưa chắc rẻ hơn, vì số hàng xà gồ tăng lên. Cách so tiền vật tư cho từng phương án có trong bài cách tính số lượng xà gồ mái tôn.
Khoảng cách xà gồ mái ngói nhựa, tôn giả ngói và nhà xưởng là bao nhiêu?
Khoảng cách xà gồ mái ngói nhựa Santiago đẹp nhất là 44 cm hoặc 66 cm, không quá 70 cm, vì đòn tay phải nằm đúng chân đốt ngói. Mái tôn giả ngói bằng thép và mái nhà xưởng lợp tôn sóng vuông lấy khoảng cách theo phiếu kỹ thuật của hãng tôn, rồi tra cột tương ứng trong bảng ở trên: Mái lợp tấm polycarbonate lấy sáng có bảng khoảng cách riêng theo độ dày tấm, xem bài khoảng cách xà gồ lợp tấm polycarbonate.

| Loại mái | Khoảng cách xà gồ | Tra cột nào trong bảng |
|---|---|---|
| Ngói nhựa Santiago | 44 cm hoặc 66 cm, không quá 70 cm | 500 mm (với 44 cm) hoặc 660 mm |
| Tôn nhựa | Theo hãng tôn | Cột gần nhất lớn hơn hoặc bằng khoảng cách thực |
| Tôn giả ngói thép | Theo bậc ngói của tấm, hãng ghi | Cột gần nhất lớn hơn hoặc bằng khoảng cách thực |
| Tôn sóng vuông nhà xưởng | Theo độ dày tôn, hãng ghi | 800 mm hoặc 1.000 mm nếu hãng cho phép |
Bảng tra xà gồ composite Santiago lấy 660 mm làm chuẩn, trùng với khoảng cách 66 cm của ngói nhựa Santiago. Cách đặt đòn tay chi tiết cho mái ngói nhựa ở bài xà gồ cho mái ngói nhựa; mái nhà xưởng xem thêm bài nhà xưởng bước kèo 6 m.
Câu hỏi thường gặp
Khoảng cách xà gồ mái tôn bao nhiêu là chuẩn?
Khoảng cách xà gồ mái tôn lấy theo hướng dẫn của hãng tấm lợp cho từng độ dày và kiểu sóng. Bảng tra xà gồ composite Santiago tính với khoảng cách 660 mm; đặt khác khoảng cách này thì phải tra lại bước kèo tối đa.
Khoảng cách xà gồ và bước kèo có phải là một không?
Không. Khoảng cách xà gồ đo giữa hai hàng xà gồ theo chiều dốc mái; bước kèo đo giữa hai vì kèo theo chiều dài nhà. Cả hai con số cùng quyết định cỡ xà gồ.
Đặt xà gồ composite cách nhau 1 m thì bắc được bao xa?
Theo tính toán của Santiago cho mái tôn nhựa ở vùng gió II, xà gồ cách nhau 1.000 mm thì SF-100 bắc được 2,8 m, SF-120 được 3,4 m, SF-160 được 4,3 m, SF-200 được 5,3 m.
Đặt xà gồ dày hơn có lợi gì?
Xà gồ đặt dày hơn thì mỗi cây chịu ít tải hơn nên bắc được bước kèo xa hơn, đôi khi dùng được cỡ nhỏ hơn một bậc. Đổi lại số mét xà gồ và số bộ liên kết tăng theo.
Khoảng cách đòn tay mái ngói nhựa bao nhiêu?
Với ngói nhựa Santiago, khoảng cách đòn tay đẹp nhất là 44 cm hoặc 66 cm và không quá 70 cm, để đòn tay nằm đúng chân đốt ngói.
Đặt xà gồ cách 660 mm thay vì 500 mm tiết kiệm được bao nhiêu?
Mỗi mét vuông mái, cách 500 mm cần 2 m xà gồ, cách 660 mm cần khoảng 1,5 m. Mái 100 m² dùng SF-100 thì chênh khoảng 48 m, tức khoảng 10.512.000 đ, nhưng chỉ đặt 660 mm khi tấm lợp cho phép.
Căn cứ số liệu: Dự thảo sửa đổi QCVN 02:2022/BXD (bản 2026), Số liệu điều kiện tự nhiên dùng trong xây dựng: vùng áp lực gió theo xã, phường; Bảng tra bước kèo xà gồ composite Santiago FRP (tính theo tiết diện từng mã SF, xà gồ đặt cách 660 mm); Bảng giá niêm yết hiện hành của Santiago FRP (đã gồm VAT, chưa gồm vận chuyển).
Sản phẩm phù hợp với bài này
SF-100100 × 50 × 5219.000 đ/m · 1.314.000 đ/cây 6 m
SF-120120 × 60 × 5289.000 đ/m · 1.734.000 đ/cây 6 m
SF-200200 × 60 × 5393.000 đ/m · 2.358.000 đ/cây 6 mGiá niêm yết đã gồm VAT, chưa gồm vận chuyển. Bán theo cây 6 m, nhận cắt theo bước kèo khi đặt trước. Bảng giá đủ các cỡ, giá cây 6 m và tiền xà gồ cho mỗi m² mái: giá xà gồ composite.




