Cùng kích thước, đòn tay nhôm cứng hơn đòn tay composite: hộp nhôm 40 × 80 dày 2 mm cứng gấp khoảng 2,1 lần xà gồ composite SF-80 mà chỉ nhẹ hơn chút ít. Composite lợi hơn ở chỗ ẩm mặn, chuồng trại, sát biển và gần dây điện, vì không ăn mòn khi chạm bát thép, bu lông inox và không dẫn điện. Mái nhà khô, cần đòn tay nhẹ, đẹp thì nhôm hợp.
Nhôm và composite khác nhau thế nào về vật liệu?
Nhôm nặng hơn, cứng hơn khoảng 3 lần, giãn nở nhiệt nhiều hơn và dẫn điện; composite nhẹ hơn, không dẫn điện và không ăn mòn khi chạm thép, inox:

| Tiêu chí | Nhôm định hình (6063) | Composite FRP kéo đùn |
|---|---|---|
| Khối lượng riêng | khoảng 2,7 tấn/m³ | khoảng 1,95 tấn/m³ |
| Mô đun đàn hồi (độ cứng vật liệu) | khoảng 69 GPa | khoảng 23 GPa |
| Giãn nở nhiệt dọc thanh | khoảng 23 × 10⁻⁶ /°C | khoảng 6 – 9 × 10⁻⁶ /°C |
| Dẫn điện | Có | Không |
| Chạm thép, inox khi ẩm mặn | Nhôm bị ăn mòn ở chỗ tiếp xúc | Không phản ứng |
| Hàn | Hàn được (thợ hàn nhôm) | Không hàn được |
Nhôm cứng gấp khoảng 3 lần composite tính theo vật liệu. Composite bù lại bằng thành dày hơn: xà gồ SF dày 3 – 5 mm, còn hộp nhôm làm đòn tay thường dày 1,2 – 2 mm.
Cùng cỡ hộp, đòn tay nào cứng hơn, nặng hơn?
Santiago tính độ cứng chịu uốn (EI, số càng lớn càng ít võng) cho hộp đặt đứng:

| Đòn tay | Nặng khoảng (kg/m) | EI (N·m²) | So với SF-80 |
|---|---|---|---|
| Composite SF-80 (40 × 80, dày 3) | 1,32 | 12.900 | 1 lần |
| Nhôm 40 × 80, dày 2 | 1,25 | 27.300 | khoảng 2,1 lần |
| Composite SF-100 (50 × 100, dày 5) | 2,6 | 40.000 | khoảng 3,1 lần |
| Nhôm 50 × 100, dày 2 | 1,58 | 54.300 | khoảng 4,2 lần |
Hộp nhôm tính theo kích thước danh nghĩa với E = 69 GPa; hộp nhôm mỏng hơn 2 mm thì EI giảm theo. Như vậy chỉ xét võng, nhôm 2 mm thắng. Vì thế mái khô, bước kèo lớn, cần đòn tay nhẹ thì nhôm là lựa chọn đúng.
Khi nào đòn tay nhôm bị ăn mòn?
Nhôm có lớp ô xít mỏng tự bảo vệ, nên ở chỗ khô ráo nhôm bền lâu. Lớp này bị phá ở hai chỗ:

- Chỗ nhôm chạm thép hay inox khi có nước mặn, nước mưa đọng: hai kim loại thành một pin nhỏ, nhôm bị ăn dần quanh bu lông, quanh chỗ gác lên kèo thép. Muốn dùng nhôm ở đó phải lót đệm cách điện giữa nhôm và kèo.
- Hơi muối sát biển và nước có clo: nhôm bị ăn mòn lỗ chấm (rỗ mặt), nhất là mặt dưới không được mưa rửa.
Composite không phải kim loại nên không có hai kiểu hỏng này; xà gồ composite gác thẳng lên kèo thép, bắt bu lông inox mà không cần đệm cách. Mức ăn mòn theo vùng khí hậu có ở bài mái nhà ven biển chống rỉ.
Giãn nở nhiệt và dẫn điện ảnh hưởng gì?
Đòn tay nhôm dài 6 m nóng lên 40 °C (sáng sớm đến trưa nắng dưới mái tôn) dài thêm khoảng 5,5 mm; composite cùng chiều dài chỉ thêm khoảng 1,4 – 2,2 mm. Nhôm giãn nhiều làm lỗ vít tôn bị kéo qua lại mỗi ngày, mái hay kêu lách tách lúc nắng lên. Nhôm dẫn điện, nên mái có dây điện chạy dọc đòn tay, đèn treo, quạt hút phải đi dây cẩn thận; composite không dẫn điện, chi tiết ở bài FRP không dẫn điện.

Vậy chọn nhôm hay composite?
Chỗ khô ráo, cần đòn tay nhẹ, cần hàn uốn thì chọn nhôm; chỗ ẩm mặn, chuồng trại, gác lên kèo thép hay gần điện thì chọn composite:

| Chỗ dùng | Nên chọn |
|---|---|
| Mái hiên, mái che sân nhà khô ráo, muốn đòn tay nhẹ, sáng màu | Nhôm |
| Nhà kính, khung trang trí cần hàn, uốn | Nhôm |
| Chuồng heo, chuồng gà, trại vịt (ẩm, amoniac) | Composite |
| Nhà ven biển, ao tôm, cảng cá | Composite |
| Đòn tay gác lên kèo thép ở chỗ ẩm | Composite |
| Mái có nhiều dây điện, gần trạm điện | Composite |
Giá nhôm định hình tính theo ký, nên muốn so tiền thì lấy số kg/m trong bảng nhân với đơn giá ký của cửa hàng nhôm, rồi so với giá composite theo mét: SF-80 97.000 đ, SF-100 219.000 đ, đã gồm VAT. Bảng tra cỡ xà gồ composite theo bước kèo có ở bài kích thước xà gồ composite. So sánh với thép mạ kẽm và inox ở bài xà gồ mạ nhôm kẽm và xà gồ inox.
Hỏi cỡ đòn tay composite cho mái của mình ở đâu?
Gửi bước kèo, chiều dài dốc mái, loại tấm lợp và tên xã cho Santiago FRP qua Zalo: Nam 0932 411 006, Trung 0931 128 428, Bắc 0911 174 028. Santiago chọn mã SF, cắt khoan sẵn, giao 1 – 3 ngày với cây 6 m có sẵn. Xà gồ bảo hành 10 năm.
Nguồn tham khảo
- EN 755-2: thanh nhôm đùn, tính chất cơ học hợp kim 6063 (E khoảng 69 GPa, khối lượng riêng 2,70 g/cm³).
- ISO 9223:2012, Corrosion of metals and alloys: Corrosivity of atmospheres.
- EI các hộp Santiago tính theo kích thước danh nghĩa; Ix mã SF theo bảng Santiago FRP.
Câu hỏi thường gặp
Đòn tay nhôm có cứng hơn đòn tay composite không?
Cùng kích thước thì có. Hộp nhôm 40 × 80 dày 2 mm cứng gấp khoảng 2,1 lần xà gồ composite SF-80. Composite bù lại bằng cách chọn cỡ lớn hơn theo bảng tra.
Đòn tay nhôm có bị rỉ không?
Nhôm không rỉ đỏ như sắt nhưng bị ăn mòn ở chỗ chạm thép, inox khi ẩm mặn và bị rỗ mặt ở nơi hơi muối. Chỗ khô ráo thì nhôm bền.
Chuồng trại nên dùng đòn tay nhôm hay composite?
Composite. Trong chuồng ẩm, có amoniac, đòn tay lại gác lên kèo thép; nhôm dễ ăn mòn ở chỗ tiếp xúc, composite thì không.
Xà gồ composite SF-80 giá bao nhiêu?
SF-80 (hộp 40 × 80, dày 3 mm) giá 97.000 đ mỗi mét, đã gồm VAT 8%, chưa gồm vận chuyển.
Sản phẩm phù hợp với bài này
Giá niêm yết đã gồm VAT, chưa gồm vận chuyển. Bán theo cây 6 m, nhận cắt theo bước kèo khi đặt trước. Bảng giá đủ các cỡ, giá cây 6 m và tiền xà gồ cho mỗi m² mái: giá xà gồ composite.







