Đòn tay gỗ dầu, gỗ thao lao 5 × 10 cm thay bằng xà gồ composite SF-100 (50 × 100 mm) thì cứng xấp xỉ bằng, nặng 2,6 kg mỗi mét so với khoảng 4 kg của gỗ. Gỗ 3 × 6 thay bằng SF-60, gỗ 4 × 8 nên lên SF-100, gỗ 6 × 12 thay bằng SF-120 (cứng bằng khoảng 82%) hoặc SF-160 nếu muốn cứng hơn. Composite không mối, không mục, không cong vênh.
Gỗ dầu và gỗ thao lao làm đòn tay khác nhau thế nào?
Ở miền Nam, đòn tay nhà gỗ, nhà cấp 4 đời cũ hay dùng gỗ dầu hoặc thao lao. Gỗ dầu có nhựa dầu trong thớ, chịu ẩm khá, thường xẻ thành cây dài thẳng. Thao lao cứng và nặng hơn, thớ mịn. Cả hai đều là gỗ tự nhiên: cây khô kỹ thì bền nhiều năm, nhưng chỗ đầu đòn tay gác vào tường ẩm, chỗ mái dột lâu ngày vẫn mục, và mối vẫn có thể ăn vào khi gỗ ẩm. Gỗ mới mua hay còn tươi, phơi chưa đủ thì cong vênh sau khi gác lên mái.
Gỗ tự nhiên mua làm nhà phải có nguồn gốc hợp pháp theo Nghị định 102/2020/NĐ-CP về hệ thống bảo đảm gỗ hợp pháp, và gỗ dầu, thao lao cây lớn ngày càng ít. Đó là lý do nhiều nhà khi thay đòn tay cũ chuyển sang thép hoặc composite.
Đòn tay gỗ cỡ nào thay bằng composite cỡ nào?
Santiago so độ cứng chịu uốn EI (số càng lớn càng ít võng), lấy mô đun đàn hồi gỗ cứng khô là 10 GPa, composite 23 GPa, khối lượng riêng gỗ khoảng 0,8 tấn/m³:

| Đòn tay gỗ (cm) | Gỗ nặng khoảng (kg/m) | Thay bằng | Composite nặng (kg/m) | Composite cứng bằng gỗ khoảng | Giá composite (đ/m) |
|---|---|---|---|---|---|
| 3 × 6 | 1,4 | SF-60 (30 × 60) | 0,92 | 96% | 73.000 đ |
| 4 × 8 | 2,6 | SF-80 (40 × 80) | 1,32 | 75% | 97.000 đ |
| 4 × 8 | 2,6 | SF-100 (50 × 100) | 2,6 | 234% | 219.000 đ |
| 5 × 10 | 4,0 | SF-100 (50 × 100) | 2,6 | 96% | 219.000 đ |
| 6 × 12 | 5,8 | SF-120 (60 × 120) | 3,32 | 82% | 289.000 đ |
| 6 × 12 | 5,8 | SF-160 (60 × 160) | 4,10 | 171% | 341.000 đ |
Gỗ cũ có thể yếu hơn số trong bảng vì mối, mục, nứt; gỗ thao lao tốt có thể cứng hơn. Bảng này dùng khi thay từng cây đúng chỗ cây cũ. Khi làm lại cả mái, đổi tấm lợp hay đổi khoảng cách đòn tay thì chọn cỡ theo bước kèo và vùng gió ở bài kích thước xà gồ composite.
Thay đòn tay gỗ bằng composite, mái nhẹ đi bao nhiêu?
Ví dụ gian nhà 3,3 m, mỗi mái dốc 4 m có 8 đòn tay gỗ 5 × 10, hai mái 16 cây: gỗ nặng khoảng 16 × 3,3 × 4,0 = 211 kg. Thay bằng SF-100 nặng khoảng 137 kg, nhẹ đi khoảng 74 kg cho một gian. Với nhà cũ tường gạch vữa vôi, bớt tải lên tường là có lợi. Cách kiểm tra đòn tay gỗ đã mục và trình tự thay có ở bài thay đòn tay gỗ nhà cũ.

Khi nào nên giữ đòn tay gỗ?
Nhà gỗ cổ, nhà rường, nhà thờ họ muốn giữ nguyên kiểu gỗ thì thay bằng gỗ cùng loại, xử lý chống mối, vì composite không có vân gỗ. Đòn tay gỗ còn cứng, không mối, chỉ mái dột thì sửa mái, chưa cần thay đòn tay. Composite hợp với nhà cấp 4, nhà phụ, mái hiên, chuồng trại, nơi chủ nhà muốn thay một lần cho xong, không lo mối và không phải sơn.
Gác đòn tay composite lên tường, kèo gỗ cũ thế nào?
Đầu xà gồ composite không chôn vào tường như đầu đòn tay gỗ. Bắt bát chữ L inox vào tường thu hồi bằng bu lông nở inox, hoặc vào kèo gỗ bằng bu lông xuyên, rồi bắt xà gồ vào bát, có ống lót trong hộp. Hai đầu hộp đậy nắp bịt. Chi tiết ở bài cách lắp xà gồ composite.

Đặt xà gồ composite thay đòn tay gỗ ở đâu?
Gửi ảnh mái, cỡ đòn tay gỗ hiện có, khoảng cách giữa hai tường hoặc hai kèo và tên xã cho Santiago FRP qua Zalo: Nam 0932 411 006, Trung 0931 128 428, Bắc 0911 174 028. Santiago chọn mã SF, cắt đúng chiều dài, khoan sẵn lỗ bát. Cây 6 m có sẵn giao 1 – 3 ngày. Xà gồ bảo hành 10 năm.

Nguồn tham khảo
- Nghị định 102/2020/NĐ-CP quy định Hệ thống bảo đảm gỗ hợp pháp Việt Nam.
- EI các mã SF theo bảng Ix của Santiago FRP, E = 23 GPa; gỗ tính theo kích thước danh nghĩa, E = 10 GPa.
- Bảng giá bán lẻ xà gồ composite Santiago FRP (đã gồm VAT 8%).
Câu hỏi thường gặp
Đòn tay gỗ 5×10 thay bằng xà gồ composite cỡ nào?
SF-100 (hộp 50 × 100 mm). Cứng xấp xỉ bằng gỗ cứng khô 5 × 10, nặng 2,6 kg mỗi mét so với khoảng 4 kg của gỗ; giá 219.000 đ mỗi mét.
Đòn tay gỗ dầu có bị mối không?
Gỗ dầu có nhựa dầu nên chịu ẩm khá, nhưng đầu gác tường ẩm, chỗ dột lâu vẫn mục và có thể bị mối. Composite không bị mối, không mục.
Đòn tay gỗ 3×6 thay bằng gì?
SF-60 (hộp 30 × 60 mm), cứng bằng khoảng 96% gỗ cứng 3 × 6 và nhẹ hơn khoảng một phần ba.
Thay đòn tay gỗ bằng composite có cần sửa tường không?
Không bắt buộc. Xà gồ composite bắt vào bát inox gắn tường bằng bu lông nở; chỗ đầu tường mục, nứt thì đục bỏ, trám lại trước khi bắt bát.
Sản phẩm phù hợp với bài này
SF-100100 × 50 × 5219.000 đ/m · 1.314.000 đ/cây 6 m
SF-6060 × 30 × 373.000 đ/m · 438.000 đ/cây 6 m
SF-120120 × 60 × 5289.000 đ/m · 1.734.000 đ/cây 6 mGiá niêm yết đã gồm VAT, chưa gồm vận chuyển. Bán theo cây 6 m, nhận cắt theo bước kèo khi đặt trước. Bảng giá đủ các cỡ, giá cây 6 m và tiền xà gồ cho mỗi m² mái: giá xà gồ composite.





