Xà gồ composite giãn nở vì nhiệt ít hơn thép: cây 6 m nóng thêm 40 °C dài ra khoảng 2,2 mm, thép khoảng 2,9 mm. Tấm tôn nhựa PVC giãn nhiều gấp khoảng bảy lần. Tiếng kêu lốp bốp trên mái chủ yếu do tấm lợp trượt ở chỗ vít, không phải do xà gồ.
1. Giãn nở nhiệt là gì, đo bằng số nào?
Vật liệu nóng lên thì dài ra, nguội đi thì co lại. Mức dài ra được đo bằng hệ số giãn nở nhiệt: số milimét mỗi mét dài thêm khi nóng thêm 1 °C. Trên mái tôn ở miền Nam, mặt mái lúc trưa nắng có thể nóng hơn lúc sáng sớm 40 °C hoặc hơn, nên mỗi ngày các thanh trên mái co giãn một lần.

2. Composite giãn nở bao nhiêu so với thép, nhôm, tôn nhựa?
Bảng tính cho một cây hoặc một tấm dài 6 m, nóng thêm 40 °C:
| Vật liệu | Hệ số giãn nở (×10⁻⁶ mỗi °C) | Cây hoặc tấm 6 m dài thêm |
|---|---|---|
| Composite FRP kéo đùn (theo chiều dài) | khoảng 8 – 10 | khoảng 2,2 mm |
| Thép, tôn kẽm | khoảng 12 | khoảng 2,9 mm |
| Nhôm | khoảng 23 | khoảng 5,5 mm |
| Tôn nhựa PVC | khoảng 60 – 80 | khoảng 14 – 19 mm |
Xà gồ composite và thép giãn gần bằng nhau, composite ít hơn một chút vì sợi thủy tinh chạy dọc thân cây. Tấm tôn nhựa mới là thứ giãn nhiều nhất trên mái, nên cách bắt vít tôn nhựa quyết định mái có kêu và có nứt quanh vít hay không.
3. Vì sao mái tôn kêu lốp bốp khi nắng, khi tắt nắng?
Tấm lợp giãn dài theo nắng nhưng bị vít giữ lại; đến khi lực đủ lớn thì tấm trượt một chút ở lỗ vít và phát ra tiếng “bốp”. Chiều tối tấm co lại, lại trượt và kêu lần nữa. Mái tôn kẽm trên xà gồ thép cũng kêu như vậy; tiếng kêu đến từ chỗ tấm và vít, ít khi đến từ xà gồ.
Xà gồ composite có hai điểm giúp mái bớt kêu: giãn ít hơn thép nên ít kéo lệch vít, và dẫn nhiệt rất kém (khoảng 0,3 W/m·K so với khoảng 50 của thép) nên mặt xà gồ dưới tấm không nóng như thép và tấm ít bị “dính” vào mặt xà gồ nóng.

4. Bắt vít thế nào để mái khỏi kêu, khỏi nứt quanh vít?
Bốn cách làm dưới đây giảm tiếng kêu và tránh nứt tấm, nhất là với tôn nhựa:
- Lỗ trên tấm lợp khoan rộng hơn thân vít 2 – 3 mm, để tấm co giãn quanh vít mà không bị kéo.
- Siết vít vừa để long đền cao su ép phẳng, không siết lõm sóng.
- Tấm dài hơn 6 m nên chia làm hai tấm chồng mép, mỗi tấm co giãn riêng.
- Bắt vít ở đỉnh sóng, giữa lỗ khoan rộng, không lệch về một bên.
Xà gồ composite bắt vít thì khoan mồi trước. Cách lợp tôn nhựa trên xà gồ composite đủ bước có ở bài lợp tôn nhựa trên xà gồ composite.

5. Mái dài có cần khe co giãn cho xà gồ composite không?
Với nhà dài dưới khoảng 30 m, xà gồ nối bằng bát và bu lông ở mỗi vì kèo đã có độ hở ở lỗ đủ cho co giãn; không cần làm khe riêng. Nhà xưởng dài trên 50 – 60 m thường đã có khe nhiệt trong kết cấu chính; xà gồ composite không nối liền qua khe đó mà cắt rời ở hai bên khe. Nhiệt độ cao trên mái không làm xà gồ composite mềm; độ bền khi nắng nóng có ở bài composite FRP dùng ngoài trời được bao lâu.

Mái tấm nhựa ngoài nắng trông thế nào? Xem video trên mái
Video quay trên một mái nhà vừa lợp xong ngói nhựa âm dương màu đỏ cam, chỉ cách xếp các tấm theo số. Tấm nhựa giãn theo nắng nhiều hơn xà gồ, nên lỗ vít trên tấm khoan rộng hơn thân vít.
Cách thi công ngói nhựa âm dương, lợp mái xong rồi có đẹp không ? (video Santiago FRP trên YouTube). Xem thêm video Xà gồ nhựa composite có chống cháy không ? có bắt lửa không ?;.
Xà gồ composite gặp nhiệt cao từ lửa dầu thì sao? Xem video thử
Nhân viên Santiago dựng một đoạn xà gồ hộp 40 × 80 màu xanh và một đoạn ống phi34 sát tường, đổ dầu xuống nền quanh chân thanh rồi châm lửa. Dầu cháy hết thì lửa trên thanh tắt theo. Nắng trên mái nóng thấp hơn nhiều so với lửa trong video; xà gồ không mềm vì nắng.
Xà gồ nhựa composite có chống cháy không ? có bắt lửa không ?; (video Santiago FRP trên YouTube).
Thép hộp và xà gồ composite khác nhau thế nào khi cầm thử?
Nhân viên Santiago cầm một đoạn thép hộp và một đoạn xà gồ composite màu xanh có nhãn Santiago, thử trực tiếp tại kho để so xem loại nào giữ được hình dạng. Composite dẫn nhiệt kém hơn thép rất nhiều, nên mặt xà gồ dưới mái không nóng như thép.
Xà gồ nhựa composite frp so với thép hộp, loại nào bền hơn ? (video Santiago FRP trên YouTube).
Nguồn tham khảo
- Hệ số giãn nở nhiệt theo chiều dài của thanh FRP kéo đùn polyester sợi thủy tinh lấy theo tài liệu thiết kế của các nhà sản xuất thanh kéo đùn (khoảng 8 – 10 × 10⁻⁶ mỗi °C).
- Hệ số giãn nở của thép khoảng 12 × 10⁻⁶, nhôm khoảng 23 × 10⁻⁶, PVC cứng khoảng 60 – 80 × 10⁻⁶ mỗi °C theo các bảng tra vật liệu thông dụng.
- Hướng dẫn lợp tôn nhựa Santiago: khoan lỗ tấm rộng hơn thân vít.
Câu hỏi thường gặp
Xà gồ composite có giãn nở vì nhiệt không?
Có nhưng ít: cây 6 m nóng thêm 40 °C dài ra khoảng 2,2 mm, ít hơn thép (khoảng 2,9 mm).
Vì sao mái tôn kêu lốp bốp khi trời nắng?
Tấm lợp giãn dài nhưng bị vít giữ, đủ lực thì trượt ở lỗ vít và phát tiếng kêu. Khoan lỗ trên tấm rộng hơn thân vít và siết vít vừa phải sẽ đỡ kêu.
Xà gồ composite có nóng như xà gồ thép không?
Không. Composite dẫn nhiệt kém hơn thép khoảng 150 lần, nên mặt xà gồ dưới mái không nóng như thép.
Tôn nhựa giãn nở bao nhiêu?
Tấm PVC dài 6 m nóng thêm 40 °C dài ra khoảng 14 – 19 mm, gấp khoảng bảy lần xà gồ composite.
Mái dài có cần khe co giãn cho xà gồ composite không?
Nhà dài dưới khoảng 30 m thì không. Nhà xưởng rất dài cắt rời xà gồ tại khe nhiệt của kết cấu chính.
Sản phẩm phù hợp với bài này
SF-100100 × 50 × 5219.000 đ/m · 1.314.000 đ/cây 6 m
SF-120120 × 60 × 5289.000 đ/m · 1.734.000 đ/cây 6 m
SF-160160 × 60 × 5341.000 đ/m · 2.046.000 đ/cây 6 mGiá niêm yết đã gồm VAT, chưa gồm vận chuyển. Bán theo cây 6 m, nhận cắt theo bước kèo khi đặt trước. Bảng giá đủ các cỡ, giá cây 6 m và tiền xà gồ cho mỗi m² mái: giá xà gồ composite.





