Xà gồ mái tôn rỉ thành vảy, thép mỏng đi rõ hoặc đã võng thì nên thay, nhất là trước mùa bão. Thay từng gian một: tháo tôn gian đó, tháo xà gồ cũ, lắp xà gồ mới đúng cỡ theo bước kèo và vùng gió, lợp lại, rồi mới sang gian kế tiếp. Vì kèo rỉ nặng thì phải xử lý kèo trước.
Khi nào phải thay xà gồ mái tôn?
Xà gồ mái tôn phải thay khi thép rỉ thành vảy, mủn, thủng, hoặc xà gồ đã võng thấy bằng mắt. Rỉ trắng hay rỉ đỏ bề mặt còn sơn lại được. Cách phân biệt từng mức rỉ ở bài vì sao xà gồ thép mạ kẽm bị rỉ.
[ẢNH – thêm sau: xà gồ thép rỉ thành vảy ở trại chăn nuôi trước khi thay]
Khảo sát những gì trước khi thay?
Trước khi thay xà gồ cần đo lại bước kèo, xem vì kèo còn chắc không, kiểm tra tấm lợp có dùng lại được không và tra vùng gió của xã. Bốn việc này quyết định cỡ xà gồ mới và khối lượng việc.
- Đo bước kèo ở nhiều gian, lấy gian lớn nhất.
- Xem vì kèo: chân kèo, mối hàn, bu lông còn chắc không, có rỉ thủng chỗ nào không.
- Xem tôn: tôn còn tốt thì tháo cẩn thận để lợp lại, tôn rỉ thủng thì thay luôn.
- Tra vùng gió theo tên xã, phường mới ở bảng tra.
Chọn cỡ xà gồ composite thay thế thế nào?
Xà gồ composite thay thế chọn theo bước kèo và vùng gió, không chọn theo chiều cao xà gồ thép cũ. Xà gồ thép chữ C 100 cũ có thể phải thay bằng SF-120 hoặc SF-160 tùy bước kèo. Chiều cao hộp mới khác chữ C cũ thì chỉnh bát để mặt trên các hàng xà gồ vẫn bằng nhau.
Thay theo thứ tự nào?
Thay xà gồ theo từng gian giúp mái luôn có chỗ che và vì kèo luôn được giằng:
- Tháo tôn một gian, đánh số để lợp lại đúng chỗ nếu dùng lại.
- Tháo xà gồ cũ của gian đó, cạo rỉ, sơn chống rỉ chỗ đặt bát trên vì kèo.
- Bắt bát chữ L inox, đặt xà gồ composite đứng, có ống lót, siết bu lông vừa đủ.
- Lợp lại tôn bằng vít inox có long đền cao su, khoan lỗ mới, không dùng lại lỗ cũ trên xà gồ.
- Chuyển sang gian kế tiếp.
Chi tiết từng bước lắp ở bài cách lắp xà gồ composite lên kèo thép.
Những chỗ hay sót khi thay
Khi thay xà gồ, ba chỗ hay bị bỏ sót là vì kèo rỉ, vít tôn cũ và hàng xà gồ mép mái. Kèo rỉ không xử lý thì vài năm sau lại phải tháo mái. Vít thép cũ còn trên tôn sẽ rỉ tiếp. Hàng mép mái nên tăng một cỡ vì gió hút mạnh nhất ở đó.
Câu hỏi thường gặp
Thay xà gồ mái tôn có phải tháo hết tôn không?
Không cần tháo hết cùng lúc. Nên thay từng gian: tháo tôn gian đó, thay xà gồ, lợp lại rồi mới sang gian kế tiếp, để mái luôn có chỗ che.
Thay xà gồ thép bằng composite có cần đổi vì kèo không?
Không cần nếu vì kèo còn chắc và bước kèo hợp với cỡ xà gồ chọn. Vì kèo rỉ thủng, mối hàn nứt thì phải gia cố hoặc thay trước.
Tôn cũ có lợp lại lên xà gồ composite được không?
Được, nếu tôn còn tốt. Lợp lại bằng vít inox có long đền cao su; lỗ vít cũ trên tôn bị rỉ thì bắn lệch sang vị trí mới.
Xà gồ C100 cũ thay bằng xà gồ composite cỡ nào?
Chọn theo bước kèo và vùng gió, không theo chiều cao C100. Ví dụ bước kèo 3 m ở vùng gió II dùng SF-120; ở vùng IV dùng SF-160.