Xà gồ thép mạ kẽm bị rỉ khi lớp kẽm phủ ngoài đã bị ăn mòn hết, thường bắt đầu ở mép cắt, lỗ khoan và lỗ vít, nơi kẽm đã mất từ lúc thi công. Lớp kẽm dày hay mỏng, không khí khô hay ẩm quyết định chuyện đó đến sớm hay muộn.
[ẢNH – thêm sau: xà gồ thép mạ kẽm bắt đầu rỉ quanh lỗ vít]
Lớp kẽm bảo vệ thép như thế nào?
Kẽm bảo vệ thép theo hai cách. Thứ nhất, nó là lớp áo che thép khỏi nước và không khí. Thứ hai, kẽm dễ bị ăn mòn hơn thép, nên khi có vết trầy nhỏ, kẽm xung quanh bị ăn trước và thép ở vết trầy vẫn được giữ. Người ta gọi đây là bảo vệ hy sinh: kẽm hy sinh để giữ thép.
Vì kẽm bị ăn dần mỗi năm, lớp kẽm nào rồi cũng hết. Khi kẽm quanh một chỗ đã hết, thép ở đó bắt đầu rỉ đỏ.
Rỉ trắng và rỉ đỏ khác nhau thế nào?
Rỉ trắng là kẽm đang bị ăn mòn, thép vẫn còn được bảo vệ; rỉ đỏ là kẽm đã hết và thép đang bị ăn mòn.
| Loại | Trông như thế nào | Nghĩa là gì |
|---|---|---|
| Rỉ trắng | Bột hoặc vệt trắng xám trên mặt xà gồ | Kẽm đang bị ăn mòn. Thép bên dưới còn được bảo vệ, nhưng lớp kẽm đang mỏng đi |
| Rỉ đỏ, rỉ nâu | Vết nâu đỏ, vảy rỉ, vệt nâu chảy xuống tôn | Kẽm ở chỗ đó đã hết, thép đang bị ăn mòn |
[ẢNH – thêm sau: so sánh rỉ trắng và rỉ đỏ trên xà gồ thép mạ kẽm]
Những gì làm lớp kẽm mất nhanh?
Lớp kẽm mất nhanh khi gặp hơi ẩm thường xuyên, amoniac, hơi muối, hóa chất, nước đọng, hoặc khi bị trầy, khoan lúc thi công.
- Hơi ẩm thường xuyên: chuồng trại, nhà màng, nhà sát sông, sát biển.
- Khí amoniac từ chất thải vật nuôi.
- Hơi muối ven biển.
- Hơi axit, hơi kiềm trong xưởng xi mạ, phân bón, xử lý nước thải.
- Nước đọng: mặt trên xà gồ chữ C nằm ngửa, khe giữa tôn và xà gồ.
- Chỗ khoan, cắt, trầy khi thi công: kẽm đã mất ngay từ đầu.
- Vít, bu lông bằng kim loại khác chạm vào xà gồ ở nơi ẩm.
Dấu hiệu mái cần kiểm tra
Mái xà gồ thép cần kiểm tra khi thấy vệt rỉ trên tôn, bột trắng hoặc vảy rỉ trên xà gồ, vít lỏng, mái võng hoặc thép mủn khi ấn thử.
- Vệt rỉ nâu chảy trên mặt tôn, nhất là quanh đầu vít.
- Bột trắng phủ dày trên xà gồ.
- Vảy rỉ rơi xuống nền, xuống máng ăn.
- Vít lỏng, tôn kêu lạch cạch khi có gió.
- Xà gồ võng, mặt mái không còn phẳng.
- Lấy tua vít ấn vào chỗ rỉ thấy mủn, thủng.
Kiểm tra mái theo thứ tự nào?
Kiểm tra mái xà gồ thép nên đi từ dưới nền nhìn lên, rồi lên mái xem mép, góc, mặt dưới xà gồ, thử độ mủn và chụp ảnh lưu lại.
- Đứng dưới nhìn lên, ghi lại những chỗ có vệt rỉ, chỗ võng.
- Lên mái (đeo dây an toàn, chỉ bước trên xà gồ), xem kỹ dải mép mái, góc mái, quanh lỗ vít.
- Xem mặt dưới xà gồ và chân bát, chỗ hay đọng nước.
- Ấn thử những chỗ rỉ nặng bằng tua vít.
- Chụp ảnh từng chỗ để so sánh lần kiểm tra sau, hoặc gửi cho người tư vấn.
[ẢNH – thêm sau: thợ kiểm tra chỗ rỉ trên xà gồ thép bằng tua vít]
Sơn lại hay thay?
Xà gồ thép mới rỉ bề mặt thì sơn lại được; xà gồ đã rỉ thành vảy, mỏng đi, mủn hoặc võng thì nên thay.
| Tình trạng | Nên làm |
|---|---|
| Rỉ trắng, thép chưa rỉ đỏ | Theo dõi, có thể sơn phủ bảo vệ |
| Rỉ đỏ ở bề mặt, thép còn chắc | Cạo sạch rỉ, sơn lót chống rỉ, sơn phủ |
| Rỉ thành vảy, thép mỏng đi rõ | Cân nhắc thay, nhất là ở vùng gió mạnh |
| Thép mủn, thủng, xà gồ võng | Thay ngay, vì gió bão có thể giật tung mái |
Sơn lại đúng cách thì phải cạo rỉ tới lớp kim loại sạch, sơn lót chống rỉ rồi sơn phủ. Ở chuồng trại, ven biển, xưởng hóa chất, lớp sơn thường phải làm lại sau vài năm, mỗi lần đều phải bắc giàn làm trên cao, có khi phải dừng trại hoặc dừng xưởng.
Đã phải dỡ mái để thay thì nên tính luôn chuyện dùng vật liệu không rỉ, để khỏi làm lại lần nữa.
Thay bằng xà gồ composite
Xà gồ composite không rỉ, không phải sơn. Có thể thay từng phần mái và giữ vì kèo thép cũ nếu vì kèo còn tốt. Gửi ảnh mái và bước kèo qua Zalo, Santiago tư vấn mã xà gồ phù hợp.
Lớp kẽm trụ được bao nhiêu năm ở từng nơi có ở bài lớp mạ kẽm Z80, Z120, Z275 dùng được bao lâu. So sánh đầy đủ các loại xà gồ có ở bài xà gồ composite, thép mạ kẽm hay đòn tay gỗ.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao xà gồ mạ kẽm vẫn bị rỉ?
Vì lớp kẽm bị ăn mòn dần mỗi năm. Khi kẽm ở một chỗ đã hết, thép ở đó bắt đầu rỉ. Mép cắt, lỗ khoan, lỗ vít mất kẽm ngay từ lúc thi công nên thường rỉ trước.
Rỉ trắng trên xà gồ mạ kẽm có sao không?
Rỉ trắng là kẽm đang bị ăn mòn, thép bên dưới vẫn còn được bảo vệ. Nhưng đó là dấu hiệu lớp kẽm đang mỏng đi, nên theo dõi và có thể sơn phủ bảo vệ.
Khi nào phải thay xà gồ thép?
Khi thép đã rỉ thành vảy, mỏng đi rõ, mủn, thủng hoặc xà gồ bị võng. Ở vùng gió mạnh, xà gồ rỉ mỏng có thể bị gió bão giật tung.
Sơn lại xà gồ thép rỉ làm thế nào?
Cạo sạch rỉ tới lớp kim loại sạch, sơn một lớp lót chống rỉ, rồi sơn phủ. Ở nơi ẩm, có hóa chất, lớp sơn thường phải làm lại sau vài năm.