Kết cấu mái tôn gồm năm phần: cột hoặc tường đỡ, vì kèo, xà gồ (đòn tay), tấm lợp và phụ kiện (úp nóc, máng xối, diềm, vít), cùng hệ giằng giữ cho khung không xô lệch. Tải đi theo một đường: tấm lợp truyền xuống xà gồ, xà gồ xuống vì kèo, vì kèo xuống cột và móng.
Mái tôn gồm những bộ phận nào?
Mái tôn gồm các bộ phận sau, mỗi bộ phận một chức năng riêng: Tên tiếng Anh của từng bộ phận (purlin, rafter, truss…) có trong bài từ vựng mái nhà Việt – Anh. Khái niệm xà gồ và các loại xà gồ có ở bài xà gồ là gì.
| Bộ phận | Chức năng | Vật liệu thường gặp |
|---|---|---|
| Cột, tường thu hồi | Đỡ vì kèo, truyền tải xuống móng | Bê tông, gạch, thép |
| Vì kèo | Khung chính vượt bề rộng nhà | Thép hộp, thép hình, gỗ |
| Xà gồ (đòn tay) | Đỡ tấm lợp, truyền tải xuống vì kèo | Thép C, Z, hộp mạ kẽm; composite FRP; gỗ |
| Tấm lợp | Che mưa nắng | Tôn kim loại, tôn nhựa, ngói nhựa |
| Giằng kèo, giằng xà gồ | Giữ khung không xô lệch, xà gồ không xoắn | Thép, cáp, ty ren |
| Phụ kiện | Úp nóc, máng xối, diềm, vít, bát liên kết | Tôn, inox, nhựa |
[ẢNH – thêm sau: mặt cắt mái tôn ghi tên vì kèo, xà gồ, tấm lợp, úp nóc, máng xối]
Tải đi qua mái tôn như thế nào?
Tải trên mái tôn đi từ trên xuống: tấm lợp nhận mưa, gió, người lên sửa mái; vít truyền lực vào xà gồ; xà gồ bắc qua bước kèo và đè lên vì kèo qua bát liên kết; vì kèo truyền xuống cột hoặc tường. Khi bão, đường này chạy ngược: gió hút tấm lợp lên, kéo vít, kéo xà gồ, kéo bát. Chi tiết các loại tải ở bài tải trọng lên xà gồ mái tôn.
Bộ phận nào của mái tôn hay hỏng trước?
Bộ phận hay hỏng trước nhất là chỗ liên kết: vít tôn, bát, bu lông. Ở nơi ẩm, có muối hay amoniac, xà gồ thép và vít thép rỉ trước tấm lợp, nên mái hỏng từ dưới lên dù tôn còn tốt. Khi bão, mái tốc từ góc, mép và đầu hồi. Xem vì sao xà gồ thép bị rỉ và gió bão tốc mái bắt đầu từ đâu.
Chọn từng bộ phận theo thứ tự nào?
Chọn kết cấu mái tôn theo thứ tự từ trên xuống: chọn tấm lợp trước để biết khoảng cách xà gồ tối đa, rồi chọn bước kèo và cỡ xà gồ theo vùng gió, sau cùng mới tính vì kèo và cột. Các bài chi tiết:
- Khoảng cách xà gồ mái tôn.
- Bước kèo là gì.
- Cách chọn cỡ xà gồ composite.
- Bố trí xà gồ mái tôn.
- Giằng xà gồ.
- Vì kèo và xà gồ khác nhau thế nào.
Hệ khung kèo mái tôn bằng thép kết hợp xà gồ composite được không?
Được. Nhiều mái trại chăn nuôi và nhà xưởng giữ vì kèo thép, chỉ thay xà gồ bằng composite vì xà gồ là phần rỉ nhanh nhất. Xà gồ composite bắt vào kèo thép bằng bát và bu lông inox 304. Vì kèo thép vẫn cần chống rỉ, xem chống rỉ vì kèo thép. Các kiểu kèo thép hộp và cách gác xà gồ lên kèo ở bài vì kèo thép hộp mái tôn.
Câu hỏi thường gặp
Kết cấu mái tôn gồm những gì?
Gồm cột hoặc tường, vì kèo, xà gồ (đòn tay), tấm lợp, hệ giằng và phụ kiện như úp nóc, máng xối, diềm, vít, bát liên kết.
Bộ phận nào của mái tôn chịu lực chính?
Vì kèo là khung chịu lực chính; xà gồ đỡ tấm lợp và truyền tải xuống vì kèo; cột và tường đưa tải xuống móng.
Mái tôn hay hỏng ở đâu trước?
Mái tôn hay hỏng ở chỗ liên kết: vít, bát, bu lông, và ở xà gồ thép bị rỉ. Khi bão, mái tốc từ góc, mép và đầu hồi.